Unteilbar
Không thể chia
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/30
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Sống nhiều năm ở đại học, tôi chìm trong thế giới toán học trừu tượng. Tôi nghĩ về những không gian nhẵn nhụi, không ma sát. Rồi nhận ra: những tinh thể toán học hoàn hảo không tì vết ấy chẳng giúp tôi hiểu đời thực.
Vietnamese translation
Vietnamese translation
Vì thế tôi nộp hồ sơ làm nghiên cứu sinh vật lý ở Viện Niels Bohr. Viện là một trung tâm hàng đầu của ngôn ngữ về sự bất định.
Vietnamese translation
"Không thể chia" thuộc chùm ba truyện ngắn về khoa học và nghệ thuật. Tác giả là nhà toán học Phan Thanh Nam. Chùm truyện đăng trên tạp chí Tia Sáng. Độc giả được mời tìm trong những ký ức các dấu hiệu và ý tưởng về quang học, lượng tử và mật mã.
Vietnamese translation
Tôi đến Copenhagen vào một buổi chiều tháng Mười. Lá vàng chưa rụng hết nhưng gió bắc đã buốt. Tôi thuê một căn hộ nhỏ trên tầng bốn gần đường Nørre Søgade. Cửa sổ nhìn ra hồ Peblinge. Thiên nga trôi rất chậm trên mặt hồ, như thể thời gian không tồn tại.
Vietnamese translation
Hết năm đầu, tôi đã nắm khá vững những nguyên lý cơ bản của cơ học lượng tử. Tôi bắt đầu đào sâu hơn vào các mô hình nền tảng. Một buổi sáng sương mù dày, tôi ngồi trong thư viện. Tôi đọc lại nguyên lý bất định Heisenberg. Rồi hiểu ra một hệ quả lạ lùng: dao động tử điều hòa không bao giờ đứng yên hoàn toàn, dù hạ xuống mức năng lượng thấp nhất. Ở tận đáy vẫn còn một rung động nhỏ, không bao giờ dứt.
Vietnamese translation
Tôi miên man nghĩ về rung động ấy. Rồi chợt nhớ tới con lắc đơn và công thức chu kỳ T bằng hai pi nhân căn bậc hai của L chia g. Công thức này tôi đã thuộc từ thời đại học. Không kịp suy nghĩ, tôi viết ra một con số cho g. Đó là giá trị sai của gia tốc trọng trường. Tôi khoanh khung quanh con số ấy.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Tranh Human Condition của Rene Magritte
Vietnamese translation
Có người đi ngang rồi dừng lại.
Vietnamese translation
Cô ấy nói: "Nếu bỏ dấu chấm đi, số này chia hết cho nhiều số lắm."
Vietnamese translation
Tôi ngẩng lên. Không phải vì câu nói, mà vì giọng nói. Đó là giọng tiếng Việt trong trẻo. Nó vang lên rất gần, giữa thư viện cũ toàn người Bắc Âu. Tôi đã sống một năm ở Copenhagen. Lần đầu tiên tôi nghe tiếng Việt ở đây, ngoài những cuộc gọi về nhà. Và đó là giọng của một cô gái trẻ.
Vietnamese translation
Cô gái mặc áo len hồng nhạt. Trên vai đeo túi vải in dòng chữ "NBI Library". Tôi đoán cô không học vật lý, vì chưa từng gặp cô ở đây. Cô chỉ vào con số trong vở tôi và nói:
Vietnamese translation
"Những số ngay cạnh nó đều là số nguyên tố."
Vietnamese translation
Tôi sững người. Lần đầu tiên có người không xem lỗi của tôi là phép đo kém, mà nhìn nó như một con số nằm giữa hai số không thể chia.
Vietnamese translation
Tôi hỏi: "Bạn là người Việt à?" Một câu hỏi ngớ ngẩn.
Vietnamese translation
Cô mỉm cười. Không trả lời, cô hỏi lại: "Bạn học vật lý à? Con số này nghĩa là gì?"
Vietnamese translation
Tôi đáp: "Đó là gia tốc trọng trường, nhưng tôi đo sai. Chuyện từ lâu rồi, mà tôi vẫn còn canh cánh."
Vietnamese translation
Cô im lặng một lát rồi nói: "Mình cứ tưởng chỉ dân toán mới nghĩ nhiều về những con số như vậy."
Vietnamese translation
Tôi bảo trước đây mình học toán, giờ chuyển sang vật lý. Toán quá hoàn hảo, còn tôi thì luôn mắc lỗi. Cô cười rất khẽ. Tiếng cười như chuông gió ngoài hành lang. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, tôi thấy Copenhagen bớt lạnh đi một chút.
Vietnamese translation
Cô kể đang học thạc sĩ an toàn thông tin ở DTU. Nhưng cô tới đây để tìm một cuốn sách về cơ học lượng tử. Cô nghiên cứu thuật toán lượng tử. Tôi chỉ lên phía trên và bảo có thể dẫn cô tới đúng kệ sách.
Vietnamese translation
Từ hôm đó, chúng tôi quen nhau.
Vietnamese translation
Mùa đông đầu tiên bên nhau, ở Copenhagen trời tối từ ba giờ chiều. Chúng tôi hay đi dạo dọc kênh Nyhavn. Những chiếc thuyền gỗ cũ phủ đầy tuyết nằm im dưới ánh đèn vàng hắt ra từ nhà hàng. Cô thường vốc một ít tuyết, vo thành viên nhỏ rồi khẽ ném xuống kênh. Tuyết tan vào nước thẫm, không để lại dấu vết. Cô bảo tuyết đẹp, nhưng rơi xuống nước là tan biến.
Vietnamese translation
Một buổi tối, chúng tôi ngồi trong quán cà phê. Chúng tôi nói về truyện cổ Andersen. Tôi bảo nàng tiên cá là câu chuyện buồn nhất tôi từng biết. Cô gật đầu, khẽ nói: "Cô ấy có đôi chân, nhưng lại mất đi thứ duy nhất để hoàng tử nhận ra mình. Trong mật mã, chúng tôi gọi đó là làm mất chìa khóa giải mã." Cô ngừng một chút, nhìn vào tách cà phê. "Thông điệp vẫn còn đó. Nhưng không ai đọc được nữa."
Vietnamese translation
Lẽ ra tôi định nói gì đó về nỗi bi kịch của tình đơn phương, nhưng chỉ mỉm cười. Cô đã dịch câu chuyện cổ tích tuổi thơ của tôi sang một ngôn ngữ khác. Tôi chưa từng biết ngôn ngữ ấy, nhưng nghe lại thấy vô cùng đúng.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Tranh Pandora's Box của Rene Magritte.
Vietnamese translation
Sáng Chủ nhật, cô hay ngồi bên bàn gỗ trong căn hộ ở Østerbro. Laptop mở, cô sửa mã cho hệ thống bảo mật. Trên bậu cửa sổ có chậu hương thảo nhỏ. Tôi ngồi đối diện, cầm sách đọc, hay giả vờ đọc, thực ra là ngắm cô.
Vietnamese translation
Có lần tôi chán, đặt cuốn sách lên góc bàn cô. Cô không rời mắt khỏi màn hình, tay trái vẫn gõ mã, tay phải cầm lấy sách, hơi nghiêng người rồi xếp ngay ngắn lên kệ. Tôi định đùa rằng cô làm được hai việc cùng lúc bằng hai tay, nhưng thấy cô đang tập trung nên thôi. Một lúc sau cô quay sang tôi, chỉ vào màn hình. Trên đó là một số nguyên tố rất dài. Cô nói: "Nhìn này, đẹp không? Không ai bẻ gãy được nó." Tôi nhìn con số, rồi nhìn cô. Bỗng nghĩ, có lẽ cô chính là số nguyên tố trong đời mình.
Vietnamese translation
Những đêm sương phủ, chúng tôi đi qua công viên Fælledparken.
