Von Nokia 3310 zu iPhone: Die Spaltung, die die Halbleiterindustrie veränderte
Từ Nokia 3310 đến iPhone: Sự tách rẽ làm thay đổi ngành công nghiệp bán dẫn
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/17
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Để đạt được chip 3 nm, không chỉ cần sự phát triển công nghệ vượt bậc mà còn cần một cuộc cách mạng tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Vietnamese translation
25 năm trước, chiếc Nokia 3310 huyền thoại là đỉnh cao của điện tử di động. Bảng mạch của nó khi đó khá đơn giản: để vận hành toàn bộ hệ thống liên lạc, chỉ cần chưa đến mười linh kiện bán dẫn quan trọng.
Vietnamese translation
Quy trình sản xuất khi đó nằm trong khoảng từ 180 nm đến 500 nm. Số lượng bóng bán dẫn – những linh kiện bán dẫn cơ bản có chức năng chuyển mạch và xử lý tín hiệu điện – chỉ vài triệu. Thời đó, ưu tiên hàng đầu không phải là hiệu năng tính toán mà là thời gian chờ của pin, độ ổn định của kết nối vô tuyến (RF), độ bền cơ học và khả năng sản xuất hàng loạt với chi phí thấp.
Vietnamese translation
Ngày nay, kiến trúc của một chiếc iPhone mới là một thế giới hoàn toàn khác về độ phức tạp và tích hợp hệ thống. Bảng mạch của một smartphone hiện đại có thể chứa hơn một trăm vi mạch chuyên dụng khác nhau, đến từ một chuỗi cung ứng toàn cầu cực kỳ chuyên môn hóa. Bộ xử lý dòng A của Apple được sản xuất bằng quy trình 3 nm tiên tiến tại nhà máy chip TSMC. Mật độ bóng bán dẫn đã tăng lên hàng chục tỷ bóng trên một diện tích chỉ vài trăm milimét vuông.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Các khối màu khác nhau đại diện cho các khối chức năng chuyên dụng được tích hợp trên một chip Pentium II, bộ vi xử lý nổi tiếng của Intel cuối những năm 1990. Điều này phản ánh xu hướng chuyên môn hóa ngày càng sâu trong ngành bán dẫn. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, kiến trúc chip vẫn còn tương đối đơn giản so với các bộ xử lý hiện đại có hàng chục tỷ bóng bán dẫn. Ảnh: Wikicommons
Vietnamese translation
Ngành bán dẫn rời bỏ mô hình “một công ty làm tất cả”
Vietnamese translation
Thoạt nhìn, sự thay đổi này có vẻ chỉ là sự tiếp nối tự nhiên của định luật Moore: bóng bán dẫn ngày càng nhỏ hơn, số lượng bóng bán dẫn trên một chip tăng gấp đôi sau mỗi 18 đến 24 tháng, chúng nhanh hơn và tiết kiệm năng lượng hơn.
Vietnamese translation
Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, sự thay đổi mang tính cách mạng của ngành bán dẫn trong 25 năm qua không chỉ là kích thước bóng bán dẫn, mà còn là cấu trúc của toàn ngành. Nghĩa là: khi chip ngày càng phức tạp, không công ty nào có thể tự làm mọi thứ. Một sự tách rẽ làm thay đổi ngành công nghiệp bán dẫn đã bắt đầu.
Vietnamese translation
Vào thời Nokia 3310, ngành bán dẫn hoạt động chủ yếu theo mô hình IDM (Integrated Device Manufacturer – nhà sản xuất thiết bị tích hợp). Một công ty kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi giá trị: từ thiết kế IC (mạch tích hợp, một vi mạch điện tử với nhiều bóng bán dẫn và linh kiện trên một đế bán dẫn), qua sản xuất wafer (đĩa silicon tròn dùng để chế tạo chip), đóng gói, kiểm tra cho đến phần mềm nền tảng. Tham gia thị trường gần như đồng nghĩa với việc phải sở hữu toàn bộ chuỗi sản xuất từ đầu đến cuối.
Vietnamese translation
Ngược lại, “bộ não” của smartphone hiện đại là kết quả của hệ sinh thái fabless-foundry trưởng thành (thiết kế – nhà máy chip). Trước đó, vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990, TSMC ra đời, trở thành nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới. Điều này tạo ra một trật tự mới trong ngành chip, tách biệt foundry và fabless.
Vietnamese translation
Ngày nay, Apple tập trung vào kiến trúc hệ thống và thiết kế silicon, TSMC đảm nhận sản xuất wafer tiên tiến, Qualcomm dẫn đầu về modem và băng tần cơ sở, Broadcom thống trị kết nối không dây, trong khi Skyworks Solutions và Qorvo chuyên về RF-frontend (mạch vô tuyến giữa modem và ăng-ten, chịu trách nhiệm thu và phát tín hiệu vô tuyến) và mmWave (sóng milimét, tần số rất cao dùng trong một số mạng 5G nhanh). Bên cạnh đó còn vô số công ty chỉ chuyên về cảm biến, PMIC (chip quản lý nguồn, điều chỉnh điện năng cho toàn bộ thiết bị), bộ nhớ, chất nền (lớp trung gian kết nối chip với bảng mạch) hoặc đóng gói tiên tiến.
Vietnamese translation
Toàn ngành đã chuyển từ mô hình “một công ty làm tất cả” sang một mạng lưới toàn cầu với sự chuyên môn hóa chưa từng có. Sự phân chia bên trong một con chip phản ánh chính xác cách thức hoạt động của ngành bán dẫn – mọi thứ được chia thành các khối chuyên dụng để tối ưu cho từng nhiệm vụ.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Bộ não của smartphone hiện đại là kết quả của hệ sinh thái fabless-foundry trưởng thành (thiết kế – nhà máy chip). Ảnh: Shutterstock
Vietnamese translation
Vào thời điểm này, smartphone thực sự trở thành một hệ thống máy tính không đồng nhất. Trong một thiết bị chỉ tiêu thụ vài watt điện, nhiều đơn vị xử lý khác nhau phải hoạt động đồng thời: CPU (bộ xử lý trung tâm, thực hiện các phép tính chính), GPU (bộ xử lý đồ họa, chuyên xử lý hình ảnh và tính toán song song), NPU (bộ xử lý trí tuệ nhân tạo và học máy), ISP (bộ xử lý tín hiệu hình ảnh, tối ưu dữ liệu từ camera), modem, video engine (khối mã hóa và giải mã video), display pipeline (chuỗi xử lý dữ liệu hình ảnh trước khi hiển thị trên màn hình), bộ điều khiển bộ nhớ (điều khiển giao tiếp giữa bộ xử lý và bộ nhớ), Secure Enclave (vùng bảo mật riêng cho dữ liệu nhạy cảm như dữ liệu sinh trắc học) và nhiều khối khác.
Vietnamese translation
Sự chuyên môn hóa này là kết quả của sự tách rẽ trong ngành bán dẫn: thay vì một công ty làm tất cả, ngày nay nhiều công ty chuyên biệt hợp tác với nhau để phát triển và sản xuất những con chip phức tạp cho smartphone hiện đại.
Reading check
Answer after reading to check whether you understood the main ideas.
Read next

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist
In einem Artikel in der Zeitschrift Noema erklärt Macario Schettino, dass jede frühere Kommunikationsrevolution – der Buchdruck, Massenzeitungen, Fernsehen und Radio – schließlich durch dieselbe…
Read and learnWas ist das sauberste Tier?
Was ist das sauberste Tier? Die Antwort hängt davon ab, wie man Sauberkeit definiert. Im Tierreich geht es bei Sauberkeit nicht darum, makellos auszusehen. Es geht vielmehr um Verhaltensweisen, die…
Read and learnDer älteste Vergnügungspark der USA ist nicht Coney Island
Wenn du dich fragst, welcher der älteste Vergnügungspark in den USA ist, dann ist es Lake Compounce in Bristol, Connecticut. Er wurde 1846 eröffnet und ist der älteste durchgehend betriebene…
Read and learnWo gibt es das sauberste Wasser der Welt?
Wenn du nach dem saubersten Wasser der Welt suchst, findest du schnell heraus: Es gibt keine einzige weltweite Rangliste. Viele Faktoren sind wichtig für sauberes Trinkwasser. Dazu gehören natürliche…
Read and learn
