Warum ich nicht mit KI schreibe
Vì sao tôi không viết bằng AI
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/13
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Viết là một quá trình mà người viết nhận ra giới hạn của mình và làm việc với chúng. Nhưng rồi AI xuất hiện, và người viết chuyển từ suy nghĩ về giới hạn sang mỉm cười về giới hạn, và giới hạn trở thành chủ đề.
Vietnamese translation
Trong lúc đọc cuốn Viết cũng là học của William Zinsser, tôi được khích lệ bởi câu: "Biên tập viên là người có quyền tò mò." Tôi gõ câu này vào tin nhắn của một biên tập viên mà tôi quen.
Vietnamese translation
Tôi là người ít viết và viết khó. Vì thế, ý nghĩ về người đọc – trước hết và rõ ràng nhất là biên tập viên – là động lực cho tôi. Khi gửi một văn bản, tôi luôn có được lợi về từ ngữ, dù nó có được dùng hay không. Khi gửi câu gạch chân từ cuốn sách, tôi biến sự tò mò của mình thành lợi ích: Tôi muốn biết biên tập viên khi biên tập tò mò nhất về điều gì – về người viết.
Vietnamese translation
Người viết là như thế nào? William Zinsser mô tả ở trang 86 của cuốn Viết cũng là học [1] một người đang viết, từ góc độ thể chất. "Viết đòi hỏi chúng ta vận hành một cơ chế – bút chì, bút máy, máy chữ hoặc chương trình xử lý văn bản – để đưa suy nghĩ lên giấy. Nó buộc chúng ta, qua việc lặp lại từ ngữ, phải đuổi theo những suy nghĩ đó, sắp xếp chúng và trình bày rõ ràng."
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Một cảnh trong phim Two Seasons, Two Strangers (2025). Nguồn: Molodist
Vietnamese translation
Nếu bạn không thích hình ảnh người viết như một thợ thủ công, tôi xin đưa ra một hình ảnh khác: người viết như một vũ công. Hãy xem cảnh mở đầu của phim Two Seasons, Two Strangers (2025) của Sho Miyake. Một căn phòng sáng sủa, gọn gàng. Một cô gái trẻ ngồi trước chiếc bàn thấp. Tay trái nhẹ nhàng lướt trên cuốn sổ tay với những trang trắng, tay phải giơ bút chì lên không trung, như trong một nghi lễ. Gương mặt điềm tĩnh của cô hòa với một bài hát của Trịnh Công Sơn. "Đôi khi người ta có vẻ như đang chờ đợi / Thực ra họ đang ngồi thư giãn." Cô gái tận hưởng khoảng không của mình. Một, hai, ba giây trôi qua. Khóe miệng nhếch lên thành một nụ cười vui vẻ. Một ý nghĩ lơ lửng trong không gian đã chạm tới đầu bút chì. Cô gái đặt bút xuống. Ánh mắt người xem dõi theo trang giấy. Những từ đầu tiên hiện ra và kể về một cảnh biển. Tiếng sóng vỗ. Khung cảnh biển – chúng ta bước vào bộ phim mà cô gái đang viết. Cuối phim, chúng ta ngồi cùng cô gái và đoàn làm phim trong một giảng đường. Một sinh viên tò mò hỏi cô gái về quá trình viết kịch bản. Cô gái bối rối. Cô nói rằng khi xem phim, cô nhận ra mình là một biên kịch không có tài năng.
Vietnamese translation
Giống như cô gái, tôi tin rằng hầu hết người viết đều nghĩ mình không đủ giỏi. Viết là một quá trình mà người ta nhận ra giới hạn của mình và làm việc với chúng. Ví dụ, tác giả bài viết này đang vật lộn với chữ "i" trên bàn phím bị hỏng. Khi gõ một cách khập khiễng như vậy, hôm nay tôi không thích tất cả các từ có chữ "i". Vì vậy, nếu một biên tập viên tò mò về người viết, thì anh ta tò mò về cuộc chiến với giới hạn thời gian, giới hạn tư duy, giới hạn vốn từ, giới hạn kỹ thuật – để viết ra những văn bản có thể đọc được.
Vietnamese translation
Và rồi AI xuất hiện. Người viết chuyển từ suy nghĩ về giới hạn sang mỉm cười về giới hạn, và giới hạn trở thành chủ đề. Khi làm việc với hoặc thông qua AI, người viết trở nên năng suất hơn về ý tưởng, giàu từ ngữ hơn, và nhiều văn bản ra đời. Với các văn bản viết: AI biến ý tưởng thành KPI và vô hiệu hóa lập trường; AI cấy gen nấm vào các phạm trù và luận đề, khiến tinh thần khoa học mọc lên trong nhiều văn bản; AI bất ngờ tạo ra những so sánh và khoảnh khắc ngôn ngữ. Trong quá trình thuần hóa: AI là một đồng xu hai mặt. Một mặt, người viết cố gắng cá nhân hóa mình trước AI. Mặt khác – mặt mà người ta thường không muốn lật lại – là việc trao cho AI tính nhân văn.
Vietnamese translation
Vậy AI là gì đối với người viết? AI là cơ hội cần thiết mà người viết phải tham gia, hay AI là một thực thể trong bối cảnh mà người viết phải tìm ra? AI là vai trò mà người viết đóng, hay là sự tha hóa của người viết khỏi chính văn bản của mình?
Vietnamese translation
Trong lĩnh vực thực hành truyền thông mà tôi quan tâm, tôi hiểu AI như một phương tiện kết nối người viết với chính mình. Trước đây, giao tiếp nội tâm diễn ra qua suy nghĩ – người viết tự dùng mình trong lĩnh vực bí mật. Ngày nay, người viết dùng AI – một bộ não bên ngoài – trong lĩnh vực công cộng, nơi có vẻ riêng tư. Trước đây, người viết tin vào câu nói của Descartes: "Chúng ta tưởng tượng khác nhau, trí tưởng tượng làm nên con người chúng ta." Khi muốn nghĩ hoặc tưởng tượng điều gì, người ta chơi một trò chơi trong đầu. Ngày nay, với AI, người viết có thể rơi vào tình huống ngồi cạnh một gia sư đang đọc cho mình một bài văn mẫu mà cô đã kể cho hàng ngàn học sinh khác.
Vietnamese translation
Khi nghĩ về AI như một phương tiện trong thời đại mà mọi người viết đều có cơ hội chủ động, tôi nhớ đến cuốn Phương tiện và Cách mạng của Peter Trawny [2]. Và tôi xin được hiểu khi trích một câu buồn ở trang 35: "Phương tiện không còn biết đến mất mát. Nó thay thế và lưu trữ để bảo vệ khỏi mất mát. Nơi mất mát không còn có thể được trải nghiệm, con người tách rời khỏi một khả năng đã làm nên con người: con người không còn gì để mất..." Làm sao một biên tập viên có thể tiếp tục tò mò về một người viết không còn biết đến hao mòn và mất mát?
Vietnamese translation
Là người không viết bằng AI, tôi khó có thể đưa ra lời khuyên cho việc viết với AI. Nhưng tôi biết: Trong hiệu sách tôi thường ghé, vài năm trước có những cuốn sách về báo chí đa phương tiện, nhà báo đa năng, tòa soạn hội tụ. Giờ đây, ở đó có những cuốn sách dày như Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong báo chí và truyền thông. Với AI, bạn có thể viết một cuốn Ứng dụng AI trong viết lách và đặt nó cạnh những cuốn khác.


