Warum Menschen vor dem Hochwasser nicht fliehen konnten
Vì sao người dân không kịp chạy lũ
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/27
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Chỉ cần các hồ chứa xả nước sớm hơn nửa ngày và không xả mạnh cùng lúc, đỉnh lũ đã có thể thấp hơn nhiều. Khi đó vùng hạ du sẽ bớt ngập. Nhưng quy định vận hành ở nhiều nhà máy thủy điện lại không cho phép làm như vậy.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Minh họa: Deepika Bharadwaj
Vietnamese translation
Cạnh cửa là chiếc tivi hỏng, đen kịt vì nhựa cháy và màn hình ám khói. Trong góc bếp, tủ lạnh cũng hỏng, cánh cửa hoen rỉ. Trên tường vẫn còn vệt bùn đã khô, sẫm màu hơn lớp sơn nhạt bên dưới. Sơn đã bạc màu và bong thành từng mảng sau trận lũ.
Vietnamese translation
Hơn nửa năm đã trôi qua kể từ trận lũ lịch sử cuối tháng 10 năm ngoái. Nhưng trong nhà bà Hồ Thị Đậu ở xã Thu Bồn (Đà Nẵng), thời gian như dừng lại ở ngày đó.
Vietnamese translation
“Ai mà biết lũ lớn đến thế”, bà Đậu nói và chỉ lên vệt nước trên cây cột trong nhà, cao ngang cổ người lớn. “Lần đầu nước còn thấp, lần sau dâng cao lắm.”
Vietnamese translation
“Người ta cũng báo lũ sẽ lớn, nhưng không ai hình dung lớn cỡ nào. Rồi họ nói sẽ xả lũ. Nước lũ là do xả, chứ không như trước chỉ do mưa. Chỉ mưa thì không lớn vậy, nước lên từ từ. Còn khi họ xả nước, nước ập vào rất nhanh, nhiều và mạnh cùng một lúc”, bà kể. Nước từ cánh đồng trước nhà tràn qua đường, xộc thẳng vào căn nhà nằm thấp hơn mặt đường.
Vietnamese translation
Cảm giác của bà Đậu cũng là tâm trạng chung của nhiều người trong làng sau mỗi trận lũ lớn. Hệ thống hồ chứa nhiều năm qua đã giúp hạ thấp đỉnh lũ. Vậy điều gì đã khác đi trong trận lũ năm 2025?
Vietnamese translation
Mọi quyết định đều phải theo ngưỡng cố định
Vietnamese translation
Xã Thu Bồn nằm trong lưu vực Vu Gia - Thu Bồn. Đây là một trong 10 lưu vực sông lớn nhất, có lượng mưa trung bình năm lớn nhất Việt Nam và tình hình nước rất phức tạp, khắc nghiệt.
Vietnamese translation
Hai sông Vu Gia và Thu Bồn hợp với nhiều sông nhánh nhỏ trước khi đổ ra biển qua ba cửa sông. Ở thượng nguồn có nhiều hồ thủy điện như A Vương, Sông Bung 4, Đăk Mi 4, Sông Tranh 2 và các hồ khác. Chúng cùng nhau điều tiết dòng chảy.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Các nhà máy thủy điện trên hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn.
Vietnamese translation
Các hồ này không vận hành riêng lẻ. Chúng tuân theo một quy trình chung cho nhiều hồ chứa [1]. Quy trình này không chỉ quy định mực nước trong hồ vào mùa lũ mà còn quy định khi nào hồ được bắt đầu tham gia cắt lũ cho hạ du. Trước khi bước vào chế độ tham gia cắt lũ, hồ không được tích nước vượt ngưỡng trên, nhưng cũng không được tự ý xả xuống dưới ngưỡng dưới. Nghĩa là người vận hành không thể tự quyết hạ mực nước xuống dưới ngưỡng dưới để tạo thêm chỗ chứa lũ, dù dự báo cho thấy sẽ mưa rất lớn. Mọi quyết định đều phải nằm trong ngưỡng cố định. Những trường hợp đặc biệt khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định để đảm bảo an toàn cho hạ du.
Vietnamese translation
Mức hiếm gặp trong nhiều thập kỷ quan trắc
Vietnamese translation
Cách vận hành này nhìn chung đã hiệu quả trong nhiều năm. Hồ chứa giúp hạ thấp đỉnh lũ, giảm dòng chảy về hạ du và thu hẹp diện tích ngập trong lưu vực Vu Gia - Thu Bồn. Trận lũ năm 2009 là một ví dụ điển hình [2]. Nhưng nghiên cứu cũng cho thấy lũ kéo dài càng lâu thì thiệt hại càng lớn.
Vietnamese translation
Một nghiên cứu khác về dòng chảy trong 4 thập kỷ (1979 - 2020) cũng cho thấy hồ chứa đã ảnh hưởng mạnh đến dòng chảy [3], nhất là sau năm 2011. Khi đó 12 bậc hồ chứa được xây dựng ở các lưu vực nhỏ của Vu Gia. Sau đó, các hồ trên sông Vu Gia đã làm giảm lưu lượng trung bình năm và tăng tác động xuống hạ du.
Vietnamese translation
Nhưng đó không phải điều bà Nguyễn Thị Hai ở xã Vu Gia nhớ về trận lũ cuối tháng 10 năm ngoái.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Vệt nước trên tường nhà bà Nguyễn Thị Hai sau trận lũ năm 2025. Ảnh: P. Vinh
Vietnamese translation
“Có khi đêm mưa, sáng hôm sau phải dọn ngay không thì không kịp nữa”, bà kể. Có lúc nước dâng hai ngày mới vào nhà, có khi chỉ sau một đêm đã tràn vào. “Như khi họ xả nhiều nước, nước rút chậm. Nước từ đập đổ về rất nhanh, như ập thẳng vào nhà.”
Vietnamese translation
Như nhà bà Đậu ở Thu Bồn, tường nhà bà Hai ở Vu Gia cũng hằn những vệt bùn sẫm. Chúng rõ nét như ký ức của người dân lưu vực này về một trận lũ lớn chưa từng thấy trong nhiều năm.
Vietnamese translation
Câu trả lời đầu tiên nằm ở đợt mưa kéo dài 5 ngày. Từ chiều 26/10/2025 đến 31/10/2025, lưu vực Vu Gia - Thu Bồn hứng một trong những đợt mưa lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Nhiều nơi tổng lượng mưa vượt 1000 mm. Mưa cực đoan khiến lũ kéo dài bất thường trên toàn lưu vực. Đợt lũ này ở Đà Nẵng cao hơn cả đỉnh lũ lịch sử năm 1964. Đây là mức rất hiếm gặp trong nhiều thập kỷ quan trắc.
Vietnamese translation
Theo TS. Lê Hùng, Khoa Kỹ thuật Xây dựng Công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng, không chỉ lượng mưa rất lớn mà kiểu mưa cũng đã thay đổi. Số liệu 2013-2025 cho thấy có 7 trận mưa trên 80 mm mỗi giờ, nhiều hơn hẳn giai đoạn 1979-2012. Điều này cho thấy mưa ngày càng cực đoan.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Sạt lở một đoạn sông Thu Bồn ở xã Thu Bồn cuối tháng 10/2025. Ảnh: Thế Nhựt
Vietnamese translation
Đặc biệt, mưa từ 26/10/2025 đến 31/10/2025 trùng với La Niña nên trải rộng trên diện lớn. Đợt mưa này lớn hơn các trận lũ lịch sử trước đó ở lưu vực Vu Gia - Thu Bồn (1999, 2007, 2009) và tạo ra lưu lượng rất lớn đổ về hạ du.
