Warum viele IMO-Medaillen nicht viele Mathematiker bringen
Vì sao nhiều huy chương IMO chưa tạo ra nhiều nhà toán học
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/25
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Học sinh Việt Nam nhiều năm đạt thành tích rất cao tại Olympic Toán quốc tế (IMO). Nhưng theo GS Phùng Hồ Hải, điều đó chưa chứng tỏ Việt Nam đang làm tốt việc phát hiện và bồi dưỡng tài năng.
Vietnamese translation
Vietnamese translation
Tính đến nay, học sinh Việt Nam đã 51 lần dự thi IMO trực tiếp. Kết quả rất nổi bật: 19 lần vào top 5, 19 lần vào top 10, 12 lần vào top 20 và chỉ một lần xếp hạng 31 vào năm 2011. Kết quả này nói lên điều gì về cách Việt Nam tìm kiếm và nuôi dưỡng tài năng? Tạp chí Tia Sáng đã trò chuyện với GS.TS Phùng Hồ Hải. Ông từng là Viện trưởng Viện Toán học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và tham gia huấn luyện các đội tuyển toán.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Giáo viên và học sinh Việt Nam lần đầu dự IMO năm 1974. Ảnh: A0
Vietnamese translation
Không phải ai đi thi cũng vì yêu toán
Vietnamese translation
Việt Nam luôn đạt thành tích cao ở IMO. Điều đó có cho thấy chúng ta đang tuyển chọn và bồi dưỡng tài năng rất tốt không?
Vietnamese translation
GS Hải cho rằng việc luyện thi để đạt kết quả cao ở IMO đang làm tốt. Nhưng xét về nuôi dưỡng tài năng toán học thì cách làm này chưa hiệu quả. Nếu hiệu quả, nền toán học Việt Nam đã mạnh hơn nhiều so với hiện nay.
Vietnamese translation
Hiểu theo nghĩa hẹp, chúng ta đang tập trung bồi dưỡng một nhóm nhỏ để nhắm tới huy chương. Chúng ta chưa có phong trào rộng và công bằng cho mọi học sinh. Không phải em nào cũng có cơ hội như nhau.
Vietnamese translation
Những học sinh vào vòng tuyển chọn IMO dĩ nhiên giỏi toán. Nhưng không phải em nào cũng thực sự đam mê. Có em học giỏi và tham gia, nhưng không muốn đầu tư nhiều thời gian, không muốn đi tập huấn. Thầy cô phải thuyết phục các em thi đấu vì màu cờ sắc áo. Tình trạng này xảy ra ở nhiều nơi. Ngược lại, nhiều học sinh khác rất muốn tham gia nhưng không có cơ hội. Các em bị loại không phải vì kém tài năng hơn, mà vì ít cơ hội hơn — thiếu phong trào, thiếu cộng đồng, thiếu người thầy dẫn dắt. Vậy câu hỏi là: chúng ta chỉ muốn giải cao nhất ở IMO hay muốn tạo một sân chơi để tìm kiếm và nuôi dưỡng đam mê toán học?
Vietnamese translation
Vì sao nhiều học sinh có năng khiếu lại không mặn mà với kỳ thi danh tiếng IMO?
Vietnamese translation
GS Hải nói có thể thấy số học sinh lớp 11 dự vòng tuyển chọn đông hơn học sinh lớp 12. Điều này dễ hiểu, vì học sinh lớp 12 phải chuẩn bị cho kỳ thi đại học. Nếu chỉ tập trung vào toán rồi không đạt kết quả thì các em sẽ trắng tay. Nhiều em suy nghĩ thực tế, và cần thông cảm cho điều đó. Ở cuộc thi này, 80-90% không thành công. Chỉ 6 em được chọn từ khoảng 400 đến 500 học sinh dự kỳ thi học sinh giỏi toán quốc gia. Cuộc cạnh tranh rất khốc liệt. Chỉ một số em có mục tiêu rõ ràng hoặc có năng lực tốt và điều kiện thuận lợi mới tham gia. Thường học sinh lớp 11 tham gia nhiều, còn học sinh lớp 12 đắn đo rất lâu.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Thí sinh dự IMO 2024 tại Bath, Vương quốc Anh. Ảnh: IMO UK
Vietnamese translation
Vì sao lâu nay chúng ta chú trọng thành tích ở IMO hơn là tạo sân chơi cho đam mê và sự phát triển bền vững của toán học?
Vietnamese translation
Thành tích ở IMO quan trọng với nhiều bên — học sinh, giáo viên, nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục. Phần thưởng khi đạt giải cũng không nhỏ. Cả hệ thống vận hành theo mục tiêu cụ thể nên tạo ra kết quả rõ ràng.
Vietnamese translation
Nhưng mô hình này đang lệch. Việc tìm và bồi dưỡng tài năng chỉ đi qua trường chuyên. Trong khi nhiều học sinh chỉ xem trường chuyên là bước đệm cho mục tiêu khác sau này, chứ không phải vì toán học.
Vietnamese translation
Ngoài ra, các trường chuyên không mạnh đều nhau do điều kiện học tập khác nhau. Khoảng cách giữa các vùng miền đã thu hẹp so với trước, nhưng chỉ khoảng 5 đến 10 tỉnh có khả năng đưa học sinh vào đội tuyển IMO. Nhiều tỉnh khác chưa từng nghĩ tới việc này.
Vietnamese translation
Và nếu tập huấn quá nặng lại sai phương pháp, học sinh sẽ mất hứng thú với toán. Chỉ luyện dạng bài mà không khơi gợi sáng tạo thì các em dần chán học. Các em hiểu sai về toán học và không thấy được toán học thực sự là gì.
Vietnamese translation
Không phải nước nào cũng làm như chúng ta. Có những nền toán học rất mạnh, ví dụ Pháp. Nhưng Pháp ở IMO thường chỉ xếp khoảng hạng 20 đến 30. Italy thường vào top 20. Đức thường ở khoảng hạng 10 đến 20, đôi khi 20 đến 30. Việt Nam xếp cao hơn những nước này ở IMO. Nhưng nếu xét bao nhiêu người từng đoạt huy chương sau này trở thành nhà toán học nổi tiếng, Việt Nam chắc chắn thua kém. Bởi ở các nước đó, học sinh là tài năng thực thụ, còn ở ta nhiều kết quả đến từ luyện tập và rèn luyện.
Vietnamese translation
Giảm áp lực và bớt ưu tiên, cuộc thi sẽ công bằng hơn
Vietnamese translation
Cần làm gì để việc phát hiện tài năng toán cho vòng tuyển chọn IMO tốt hơn?
Vietnamese translation
GS Hải nói trước đây ông từng đề xuất giao các kỳ thi tuyển chọn IMO cho Hội Toán học tổ chức.
Vietnamese translation
Thực tế, ví dụ như Olympic Tin học (IOI) do Hội Tin học Việt Nam tổ chức. Bộ trưởng Giáo dục Phùng Xuân Nhạ vào cuối nhiệm kỳ cũng nói muốn có mô hình để các hội tổ chức vòng tuyển chọn cho mọi Olympic khoa học.
Vietnamese translation

