Wie bekommt Vietnam einen eigenen Steve Jobs?
Làm thế nào để Việt Nam có một Steve Jobs của riêng mình?
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/16
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Chúng ta hay đặt câu hỏi: Làm sao để Việt Nam có một “Steve Jobs của riêng mình”? Làm sao để có những nghệ sĩ, doanh nhân hay người làm sáng tạo bước ra thế giới mà vẫn mang theo văn hóa Việt?
Vietnamese translation
Nhưng những con người như vậy không thể xuất hiện chỉ nhờ vài lời kêu gọi, khẩu hiệu hay những bài viết đầy nhiệt huyết. Họ chỉ lớn lên được trong một xã hội cởi mở. Đó là xã hội khuyến khích tư duy độc lập, tôn trọng sự khác biệt và chấp nhận ý kiến trái chiều. Một xã hội đủ tự tin khi nhìn lại quá khứ và ít điều cấm kỵ, để sáng tạo có đất phát triển.
Vietnamese translation
Nhìn từ góc độ đó, những tranh luận thời gian qua không phải là chuyện riêng lẻ. Dù là bàn về lịch sử, văn hóa, sách viết về anh hùng dân tộc hay việc đưa biểu tượng truyền thống vào nghệ thuật đương đại, tất cả đều dẫn tới một câu hỏi lớn hơn: chúng ta đang xây dựng nền giáo dục và môi trường như thế nào cho thế hệ sau?
Vietnamese translation
Lâu nay, chúng ta thấy một kịch bản quen thuộc: mỗi khi xã hội thảo luận về lịch sử — như phim ảnh, sách vở hay biểu tượng truyền thống — dư luận thường phản ứng rất dữ dội. Nhiều người cảm thấy bị xúc phạm, chẳng hạn khi một nhân vật lịch sử được thể hiện khác với hình dung quen thuộc, khi một biểu tượng văn hóa được diễn giải theo cách mới, hay khi một giai đoạn lịch sử được kể từ góc nhìn khác.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Người ta hay lý giải những tranh cãi này bằng tình yêu nước, lòng tự hào dân tộc và nhu cầu bảo vệ truyền thống. Nhưng nhìn kỹ hơn, phản ứng đó không chỉ thể hiện quan điểm của một cá nhân. Nó cho thấy cách cả xã hội được dạy để nhìn về quá khứ. Nói cách khác, mỗi người trong chúng ta đều là sản phẩm của nền giáo dục đã đi qua.
Vietnamese translation
Vì vậy, cần đặt câu hỏi ở tầm rộng hơn: việc dạy và học lịch sử đóng vai trò gì? Nó định hình năng lực tư duy của xã hội ra sao? Làm thế nào để các thế hệ sau tư duy ngày càng thấu đáo, sâu sắc và toàn diện hơn?
Vietnamese translation
Trong nhiều thập kỷ, mục tiêu của giáo dục Việt Nam khá nhất quán, từ giáo dục nói chung đến môn lịch sử nói riêng. Các văn bản về giáo dục đều nhấn mạnh việc bồi đắp tình yêu nước, lòng tự hào, tinh thần dân tộc và ý thức trách nhiệm với đất nước. Nhiều quốc gia cũng từng chọn hướng đi này khi xây dựng bản sắc dân tộc hiện đại. Dù vậy, cách tiếp cận này để lại một hệ quả đáng suy ngẫm.
Vietnamese translation
Khi mục tiêu hàng đầu của giờ học lịch sử là yêu và tự hào, lịch sử dễ trở thành công cụ nuôi dưỡng cảm xúc hơn là một môn khoa học. Học sinh tiếp nhận quá khứ kèm theo thái độ đã được định sẵn, thay vì được rèn khả năng suy nghĩ độc lập, cởi mở, biết phân tích, đối chiếu và đánh giá khách quan.
Vietnamese translation
Với mô hình đó, người ta nói nhiều về thành tựu hơn thất bại, kể nhiều về chiến thắng hơn sai lầm. Nhân vật lịch sử thường hiện lên như những hình mẫu hoàn hảo, thay vì con người thực với điểm mạnh và điểm yếu.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Điều này không hẳn xuất phát từ ý muốn bóp méo lịch sử. Nó gần như là hệ quả tất yếu của mục tiêu giáo dục. Khi đề cao niềm tự hào, người ta sẽ chọn những điều đáng tự hào để kể. Khi lấy tình yêu làm trọng tâm, người ta có xu hướng tránh những điều có thể làm tổn thương tình cảm ấy. Trong khi lịch sử không hề đơn giản như vậy.
Vietnamese translation
Lịch sử là câu chuyện về con người, mà con người thì không ai hoàn hảo. Triều đại nào cũng có lúc rực rỡ và lúc mắc sai lầm lớn. Anh hùng dân tộc có thể sở hữu phẩm chất phi thường, nhưng vẫn mang những giới hạn rất đời thường, bị chi phối bởi cá tính và bối cảnh thời đại. Một dân tộc có thể trải qua giai đoạn vinh quang, cũng có lúc rơi vào khủng hoảng, chia rẽ hay thất bại. Trong rất nhiều trường hợp, thật khó rạch ròi một con người hay một sự kiện là đúng hay sai, tốt hay xấu, có công hay có tội. Nếu chỉ nhìn một nửa quá khứ và một mặt của vấn đề, chúng ta không thể hiểu đúng những gì đã xảy ra.
Vietnamese translation
Nhiều nước hiện nay đang đổi trọng tâm giáo dục. Trước đây, họ truyền đạt những kết luận có sẵn. Giờ đây, họ chú trọng rèn năng lực thấu hiểu và tư duy về quá khứ. Sự chuyển hướng này không ngẫu nhiên. Nó bắt nguồn từ nhận thức rõ hơn rằng môn học này không chỉ góp phần hình thành bản sắc cộng đồng, mà còn rèn luyện tư duy cho công dân. Với cách tiếp cận mới, không nhất thiết mọi học sinh phải có chung một cảm xúc hay một nhận định. Điều quan trọng hơn là các em học cách tiếp cận quá khứ bằng tư duy khoa học, biết đặt câu hỏi, đánh giá chứng cứ và chấp nhận sự phức tạp của đời sống con người.
Vietnamese translation
Giáo dục lịch sử ở Việt Nam có lẽ cũng cần suy ngẫm về điều này trong thời gian tới. Thay vì chỉ học để yêu và để tự hào, chúng ta có thể học để thấu hiểu và để đồng cảm.
Vietnamese translation
Thấu hiểu không đồng nghĩa với ...
