Wie Schusswaffen den Krieg in Đại Việt veränderten
Súng ống đã thay đổi chiến tranh ở Đại Việt như thế nào
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Ho So Nhan Vat.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/13
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Người Việt không chỉ sử dụng súng ống rất sớm, gần như ngay từ những giai đoạn đầu của lịch sử súng ống ở Đông Á, mà họ còn tạo ra một cải tiến kỹ thuật tồn tại hàng trăm năm trên thế giới.
Vietnamese translation
Từ những phát súng giết chết Chế Bồng Nga đến "Súng thần cơ" của Hồ Nguyên Trừng, lịch sử súng ống ở Đại Việt cho thấy một truyền thống sáng tạo công nghệ hiếm khi được nhắc đến.
Vietnamese translation
Dấu vết sớm nhất của thuốc súng ở Việt Nam
Vietnamese translation
Dấu vết sớm nhất của chất nổ ở Việt Nam có thể có từ thế kỷ thứ 9. Khi kênh Thiên Uy được đào vào năm 867 bởi Cao Biền (ông cắt qua bán đảo Giang Sơn, nằm giữa Móng Cái ngày nay và cảng Phòng Thành, để tàu thuyền đi lại an toàn), các sử sách thường mô tả rằng những tảng đá lớn sau khi bị sét đánh đã "tự nổ".
Vietnamese translation
Một số học giả hiện đại như Franciscus Verellen cho rằng đây có thể là việc sử dụng chất nổ để phá đá, sau đó được thần thoại hóa như là sự trợ giúp của các vị thần sấm. Nếu lý thuyết này đúng, đây sẽ là một trong những ghi chép sớm nhất thế giới về việc sử dụng chất nổ trong các công trình xây dựng.
Vietnamese translation
Franciscus Verellen nói rằng Cao Biền đã dùng chất nổ để phá đá. Vì Cao Biền thích ma thuật và thuê nhiều đạo sĩ và pháp sư, ông chắc chắn biết các công thức "thuốc trường sinh bất tử" (nhưng lại đốt cháy nhà cửa và giết người) được ghi trong các sách đạo giáo thời đó. Ngày nay người ta gọi đó là những thí nghiệm hóa học của các đạo sĩ. Ví dụ, cuốn sách đạo giáo Chân nguyên diệu đạo yếu lược cùng thời viết: "Có người dùng lưu huỳnh, hùng hoàng, diêm tiêu và mật ong, đốt lên, lửa cháy phỏng tay và mặt, phá hủy cả ngôi nhà."
Vietnamese translation
Thời điểm súng ống xuất hiện trên chiến trường Đại Việt
Vietnamese translation
Nhiều bài viết gọi Hồ Nguyên Trừng là "cha đẻ của pháo binh", nhưng thực tế súng ống đã có ở Việt Nam từ rất lâu trước khi ông ra đời. Văn bản sớm nhất mà chúng tôi tìm thấy đề cập đến súng ống là "Cổ Tích thần từ bi ký - Lịch đại gia ban phụ ký" do Trương Hán Siêu viết năm 1312. Bia văn ca ngợi thần Chí Minh Đại Vương, người đã giúp quân Trần đánh bại vua Chiêm Thành là Chế Chí và thu được nhiều chiến lợi phẩm, trong đó có cả súng ống.
Vietnamese translation
Trên thế giới, khẩu pháo kim loại lâu đời nhất được biết đến với niên đại chắc chắn là "súng cầm tay Thượng Đô" có khắc chữ ghi năm 1298.
Vietnamese translation
Ở Trung Quốc, cái tên "Hỏa Súng" xuất hiện lần đầu tiên trong một văn bản năm 1287: "... tập hợp những người Miêu khỏe mạnh, giữ "Mười" và "Năm" súng ống liên tiếp." Đây cũng là năm diễn ra cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân Nguyên Mông ở nước ta. Điều đó cho thấy người Việt gần như đã tiếp xúc với công nghệ này ngay từ những giai đoạn đầu của lịch sử súng ống ở Đông Á. Chúng tôi tin rằng quân Nguyên đã mang súng ống theo trong các cuộc xâm lược Đại Việt và Chiêm Thành, và những vũ khí mới này đã trở thành chiến lợi phẩm của người Việt khi họ đánh bại kẻ thù.
Vietnamese translation
Phát súng làm nên lịch sử năm 1390
Vietnamese translation
Gần 80 năm sau tấm bia của Trương Hán Siêu, súng ống đã tạo nên khoảnh khắc quyết định của một thế kỷ đầy chiến tranh giữa Đại Việt và Chiêm Thành. Đó là sự kiện vua Chiêm Thành là Chế Bồng Nga bị trúng đạn do binh lính dưới quyền tướng Trần Khát Chân bắn ra và qua đời năm 1390: "Khát Chân ra lệnh bắn súng đồng loạt, khiến Bồng Nga bị đóng đinh vào ván thuyền và chết", theo Đại Việt sử ký toàn thư. Trận chiến diễn ra tại một khúc sông Luộc; Chế Bồng Nga ngồi trên thuyền rồng của mình, trong khi Trần Khát Chân phục kích ở bờ. Từ diễn biến trận đánh, có thể thấy súng của nhà Trần bắn chính xác và đủ xa để trúng một con thuyền duy nhất từ cách xa hàng trăm mét. Năng lượng của đạn đủ để xuyên qua ván thuyền và vẫn gây chết người. Súng của Trần Khát Chân hẳn là những khẩu pháo lớn có tầm bắn xa và sức công phá lớn.
Vietnamese translation
Hồ Nguyên Trừng, mặc dù không phải là người phát minh ra súng, nhưng đã có những cải tiến quan trọng với "Súng thần cơ" (nghĩa đen là "súng máy thần"). Theo giáo sư Sun Laichen, Hồ Nguyên Trừng đã thực hiện một cải tiến quan trọng cho lịch sử quân sự thời đó: phát minh ra "cốc chứa thuốc phóng" (ông đúc một bộ phận giống như cái cốc hoặc phễu có nắp). Khi đổ thuốc súng vào cốc và đậy nắp lại, binh lính có thể chạy nhảy, hành quân, kể cả trong mưa, mà không sợ thuốc rơi ra ngoài hoặc bị ẩm. Cho đến giữa thế kỷ 19, cốc hình chữ nhật (sau này gọi là "chảo lửa") và nắp là một bộ phận thiết yếu của các loại vũ khí tiên tiến nhất thế giới. Điều đó có nghĩa là chúng được sử dụng trong khoảng 500 năm. Mãi đến khi...
Reading check
Answer after reading to check whether you understood the main ideas.
Read next

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist
In einem Artikel in der Zeitschrift Noema erklärt Macario Schettino, dass jede frühere Kommunikationsrevolution – der Buchdruck, Massenzeitungen, Fernsehen und Radio – schließlich durch dieselbe…
Read and learnWas ist das sauberste Tier?
Was ist das sauberste Tier? Die Antwort hängt davon ab, wie man Sauberkeit definiert. Im Tierreich geht es bei Sauberkeit nicht darum, makellos auszusehen. Es geht vielmehr um Verhaltensweisen, die…
Read and learnDer älteste Vergnügungspark der USA ist nicht Coney Island
Wenn du dich fragst, welcher der älteste Vergnügungspark in den USA ist, dann ist es Lake Compounce in Bristol, Connecticut. Er wurde 1846 eröffnet und ist der älteste durchgehend betriebene…
Read and learnWo gibt es das sauberste Wasser der Welt?
Wenn du nach dem saubersten Wasser der Welt suchst, findest du schnell heraus: Es gibt keine einzige weltweite Rangliste. Viele Faktoren sind wichtig für sauberes Trinkwasser. Dazu gehören natürliche…
Read and learn
