Wie viele Fachkräfte braucht Vietnam für ein Atomkraftwerk?
Việt Nam cần bao nhiêu chuyên gia cho nhà máy điện hạt nhân?
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/27
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
View the full Vietnamese translation
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy chương trình điện hạt nhân muốn thành công cần nhiều hơn nhà máy và công nghệ. Yếu tố con người đóng vai trò quyết định.
Việt Nam đang khởi động lại chương trình điện hạt nhân. Tạp chí Tia Sáng đã trao đổi với TS Lê Chí Dũng, chuyên gia về luật hạt nhân và nguyên Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, về những khó khăn trong khâu chuẩn bị nhân lực.
Bài toán nhân lực của nhà máy điện hạt nhân khác gì so với nhà máy điện thông thường?
Nhà máy điện hạt nhân khác phần lớn dự án năng lượng khác. Nhà máy có thể vận hành 60 đến 80 năm, thậm chí lâu hơn nếu được kéo dài thời gian hoạt động. Vì vậy đất nước phải duy trì liên tục đội ngũ chuyên gia qua nhiều thế hệ. Đội ngũ này lo từ xây dựng quy định, pháp luật đến bảo đảm an toàn, vận hành, bảo trì, ứng phó sự cố và quản lý chất thải phóng xạ.

TS. Lê Chí Dũng, nguyên Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân. Ảnh: NVCC
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) luôn nhấn mạnh nhân lực là hạ tầng then chốt quyết định sự thành bại của chương trình điện hạt nhân.
Với Việt Nam, câu hỏi lúc này là cần bao nhiêu người và phải bắt đầu đào tạo từ khi nào?
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nước làm điện hạt nhân thành công đều chuẩn bị nhân lực từ rất sớm, trước nhiều năm so với thời điểm khởi công. Thiếu chuyên gia sẽ làm khâu cấp phép chậm lại, kéo dài thời gian xây dựng và đẩy chi phí dự án lên cao.
Nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam cần bao nhiêu người?
Một trong những thách thức lớn nhất với các nước phát triển điện hạt nhân là xác định cần bao nhiêu người và cơ cấu ra sao cho từng giai đoạn của chương trình. Tính thiếu sẽ hụt chuyên gia, ảnh hưởng đến xây dựng, cấp phép và vận hành. Tính thừa lại gây lãng phí cho đào tạo và đầu tư. Để hỗ trợ các nước giải bài toán này, IAEA đã xây dựng mô hình Nhân lực Điện hạt nhân (Nuclear Power Human Resources Model).

Sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật hạt nhân, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: HUS
Theo mô hình của IAEA, một nhà máy điện hạt nhân có hai tổ máy thường cần khoảng 700 đến 1.000 người cho vận hành và hỗ trợ kỹ thuật. Con số này áp dụng cho giai đoạn sau khi nhà máy bắt đầu vận hành thương mại.
Nhưng nhu cầu không chỉ gói gọn trong nhà máy. Nhiều tổ chức khác cũng cần nhân lực:
- Cơ quan quản lý về luật hạt nhân cần khoảng 100 đến 300 chuyên gia phụ trách cấp phép, đánh giá an toàn, thanh tra, bảo vệ bức xạ, ứng phó sự cố và an ninh hạt nhân.
- Tổ chức hỗ trợ kỹ thuật cần khoảng 200 đến 400 chuyên gia để thẩm định thiết kế, phân tích an toàn, phân tích xác suất, cùng các mảng nhiên liệu hạt nhân, vật liệu và ứng phó sự cố.
- Chủ đầu tư và đơn vị chuẩn bị dự án cần khoảng 300 đến 500 người làm quản lý dự án, kỹ thuật, mua sắm, hợp đồng và bảo đảm chất lượng.
- Các trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm đào tạo cần khoảng 200 đến 300 giảng viên, nhà nghiên cứu và chuyên gia đào tạo trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.
- Các cơ quan nhà nước, lực lượng ứng phó sự cố, y học hạt nhân, quan trắc môi trường và các ngành công nghiệp phụ trợ cũng cần thêm hàng trăm chuyên gia, kỹ sư.
Khi phát triển đồng bộ các nhóm này sẽ hình thành hệ sinh thái nhân lực quốc gia về năng lượng hạt nhân. Hệ sinh thái đó có thể đồng hành cùng chương trình trong thời gian dài.
Như vậy Việt Nam cần khoảng 2.000 đến 3.000 người cho nhà máy đầu tiên có hai tổ máy?
Đúng vậy. Đội ngũ này phải có trình độ và kinh nghiệm cao hơn so với nhân lực của các nguồn năng lượng khác.
Ngoài ra còn giai đoạn thi công. Vào lúc cao điểm, công trường có thể huy động từ vài nghìn đến mười nghìn lao động. Quy mô cụ thể phụ thuộc vào số lượng nhà thầu trong và ngoài nước tham gia.
Nhân lực điện hạt nhân của Việt Nam hiện còn rất ít. Có thể tìm nguồn nhân lực từ đâu?
Với một nước mới bắt đầu làm điện hạt nhân, có thể tìm người có kinh nghiệm từ bên ngoài theo các cách: mời người Việt đang làm việc ở nước ngoài về, cử người ra nước ngoài học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, hoặc tuyển chuyên gia nước ngoài rồi tận dụng họ để đào tạo đội ngũ trong nước qua kèm cặp và quan sát thực tế.
Song song, có thể lựa chọn nhân lực phù hợp từ các trung tâm nghiên cứu điện hạt nhân trong nước, chẳng hạn từ các lò phản ứng nghiên cứu.

Sinh viên thực tập tại lò phản ứng hạt nhân, Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt. Ảnh: NRI
Chương trình điện hạt nhân còn cần đông đảo kỹ sư cơ khí, điện và nhiều chuyên ngành khác.
