Wo bleibt das tausendjährige Erbe im 100-Jahre-Plan von Hanoi?
Di sản nghìn năm ở đâu trong quy hoạch 100 năm của Hà Nội?
This reading was translated and simplified for German learners. The original content belongs to Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Select a word or phrase to look it up, translate it, highlight it, or add a note.
Reading progress
Paragraph 1/21
Read the German first. Reveal the translation below any paragraph when needed.
Vietnamese translation
Một vướng mắc lớn trong bảo vệ văn hóa hiện nay là chưa có cơ chế để gìn giữ toàn bộ cảnh quan và di sản nhiều tầng lớp. Vì vậy những nơi làm nên hồn cốt nghìn năm của Thăng Long - như khu phố cổ, các làng cổ hay Hồ Tây - vẫn chưa được pháp luật bảo vệ đúng mức.
Vietnamese translation
Vietnamese translation
Không xa cầu Long Biên là Bắc Biên và Bắc Cầu. Đó là hai trong số nhiều làng cổ ven sông Hồng. Làng vẫn giữ nếp cấu trúc xưa, lưu dấu nhiều tầng văn hóa và còn nhiều di tích đã được xếp hạng. Các làng tồn tại qua nhiều thế kỷ và đã vượt qua không ít trận lụt lớn.
Vietnamese translation
Theo chuyện xưa kể lại, Bắc Biên có gốc từ làng An Xá. Người An Xá đã hiến đất để triều đình xây kinh đô sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long, rồi chuyển ra sinh sống ở bãi ven sông. Làng gắn với quê hương của danh tướng Lý Thường Kiệt. Câu chuyện này hiện vẫn ghi trên chuông chùa An Xá, một bảo vật quốc gia đúc năm 1690. Bắc Cầu - trước kia là Châu Đồng Cầu - cũng có lịch sử gần 15 thế kỷ. Quan trọng hơn, nếp sống ở hai làng vẫn được cộng đồng địa phương gìn giữ. Nhiều gia đình đã bám trụ ở đây từ ba đến mười thế hệ.
Vietnamese translation
Nhưng theo dự thảo đồ án quy hoạch phân khu sông Hồng, những làng cổ như Bắc Biên và Bắc Cầu đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Phần lớn diện tích dự kiến phải giải tỏa để làm công viên trồng nhiều cây xanh, hành lang thoát lũ và hạ tầng mới.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Khu dân cư Bắc Cầu, Long Biên. Ảnh: VnExpress
Vietnamese translation
Vấn đề nằm ở cách làm: liệu có nên áp một công thức chung cho mọi khu vực? Hay cần phân loại rạch ròi, chỗ nào phải bảo tồn, chỗ nào có thể chỉnh trang, chỗ nào vì an toàn thoát lũ mới buộc phải di dời? Làng nghề nổi tiếng có được ưu tiên bảo vệ hơn những nơi khác không?
Vietnamese translation
An toàn trước lũ lụt rất quan trọng. Nhưng những ngôi làng này đã sống chung với lũ suốt nhiều thế kỷ. Người dân có thể chịu ngập một phần và thích nghi. Vậy có nhất thiết phải xóa sổ cả làng ven sông Hồng mới là phương án tốt duy nhất? Nhất là khi đang có mô hình mới: "làng trong phố, phố trong làng". Hà Nội được nhìn như một cơ thể thống nhất giữa đô thị, văn hóa và sinh thái. Nhiều lớp ký ức cần được giữ lại và kết nối với nhau.
Vietnamese translation
Chuyện của Bắc Biên và Bắc Cầu chỉ là một lát cắt trong bức tranh lớn hơn. Bức tranh đó thuộc về quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Bản quy hoạch cho thấy mâu thuẫn cũ vẫn còn đó: làm sao để phát triển mà không đánh mất hồn cốt Thăng Long - Hà Nội?
Vietnamese translation
Nếu chỉ nhìn thành hai cực đối lập - "bảo tồn" và "phát triển" - cuộc thảo luận rất dễ thành xung đột. Điều này càng đáng lưu tâm khi Nghị quyết số 02-NQ/TW về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" xác định "văn hóa - bản sắc - sáng tạo" là giá trị trung tâm. Quy hoạch tổng thể 100 năm lấy hành lang sông Hồng làm trục phát triển chính. Vì thế cách bảo vệ di sản cũng phải thay đổi: di sản là một hệ thống tích hợp, nhiều tầng nấc, gồm di tích vật thể, cảnh quan văn hóa và di sản sống.
Vietnamese translation
Từ "giữ ngôi nhà" đến "giữ hệ di sản"
Vietnamese translation
Luật Di sản văn hóa là nền tảng quan trọng để bảo vệ những công trình có giá trị. Nhưng luật chủ yếu bảo vệ từng di tích riêng lẻ, chưa bao trùm toàn bộ cảnh quan văn hóa quanh di tích. Do đó, người ta có thể giữ được đình hay chùa mà vẫn phá vỡ không gian xung quanh, không hề vi phạm quy định. Khu phố cổ Hà Nội là ví dụ điển hình: nhiều ngôi nhà vẫn còn đó, nhưng mật độ xây dựng, chiều cao và cách sử dụng đất xung quanh đã làm phai mờ bối cảnh lịch sử.
Vietnamese translation
Thực ra, giá trị của di tích không chỉ nằm ở gạch đá. Nó còn nằm ở mối quan hệ với không gian và cộng đồng bao quanh.
Vietnamese translation
Nhiều thành phố trên thế giới đã chọn cách tiếp cận mới này. Các khu Yanaka và những con phố cổ Shitamachi ở Tokyo vẫn giữ được cấu trúc "làng trong phố". Họ dựa vào quy hoạch có sự tham gia của cộng đồng (cơ chế gọi là machizukuri) và những quy định mềm về kiến trúc, thay vì chỉ bảo vệ từng tòa nhà đơn lẻ.
Vietnamese translation
Cách nghĩ này có thể vận dụng cho Bát Tràng và Kim Lan. Giá trị của Bát Tràng không chỉ nằm ở vài ngôi đình, chùa hay nhà cổ. Giá trị nằm ở cả hệ thống: làng nghề, bến sông và cộng đồng thợ gốm vẫn giữ nghề xưa. Kim Lan còn lưu nhiều tầng khảo cổ quý thời Lý - Trần nằm trong lòng đất. Cả hai trường hợp đều cho thấy cần chủ động tìm kiếm và bảo vệ những giá trị nằm dưới đất trước khi triển khai các dự án hạ tầng lớn. Vì vậy, nhiều nước bắt buộc phải làm "khảo cổ cứu hộ" (rescue archaeology) trước mỗi dự án hạ tầng lớn như một công cụ quản trị rủi ro. Công cụ này cũng cần được luật hóa cho hành lang sông Hồng.
Vietnamese translation
Cách tiếp cận "Cảnh quan đô thị lịch sử" (HUL) của UNESCO cũng đặt lại câu hỏi. Không còn là "giữ lại tòa nhà nào?", mà là "giữ hệ sinh thái văn hóa nào?". Với góc nhìn đó, sông Hồng không chỉ là dòng sông cần kiểm soát. Nó là trục sinh thái và văn hóa với bãi bồi, vùng đất ngập nước và những khoảng không gian mở. Chính những không gian ấy đã nuôi dưỡng các làng cổ suốt nhiều thế kỷ. Nếu biến hai bên bờ thành những dải bê tông liên tục, không bảo tồn và lồng ghép các làng cổ có giá trị, chúng ta có thể có những đại lộ rộng và đường chân trời với cao ốc làm biểu tượng cho sự giàu có, nhưng lại đánh mất bản sắc và cội nguồn văn hóa của vùng đất.
Vietnamese translation

Vietnamese translation
Làng đào Nhật Tân, tháng 1/2019. Ảnh: Ngọc Thành
Vietnamese translation
Hồ Tây cũng vậy. Quanh hồ có hơn 70 di tích, trong đó 24 di tích cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt. Chúng tạo thành một chỉnh thể cùng mặt nước và đường chân trời lịch sử. Kiến trúc của mỗi di tích chỉ là một phần trong hệ cảnh quan văn hóa - tự nhiên - phong thủy. Giá trị của Hồ Tây nằm ở sự gắn kết giữa nước, đất, vườn tược, lối đi và các lớp ký ức, tâm linh bồi đắp qua nhiều thế hệ. Vì thế, dù không dỡ bỏ di tích nào, toàn bộ cảnh quan vẫn có thể bị tổn thương và giá trị di sản bị suy giảm, chẳng hạn khi mở đường lớn cho ô tô sát mép hồ hay xây những công trình mới quá đồ sộ.
Vietnamese translation
Khoảng trống lớn nhất hiện nay là: Nhiều ...
