Das Ende des sozialen Aufstiegs
Khi con đường đi lên khép lại
Ce texte a été traduit et simplifié pour les apprenants d'allemand. Le contenu original appartient à Noema.

Sélectionnez un mot ou une expression pour le chercher, le traduire, le surligner ou ajouter une note.
Progression de la lecture
Paragraphe 1/27
Lisez d'abord l'allemand. Affichez la traduction sous un paragraphe quand vous en avez besoin.
Traduction vietnamienne
Tháng 4 năm 1941, Wehrmacht có mặt ở Paris. Hiệp ước Ribbentrop-Molotov vẫn còn hiệu lực. Đúng lúc đó, nhà lý luận James Burnham cho ra mắt cuốn sách “The Managerial Revolution”.
Traduction vietnamienne
Luận điểm của ông là: chủ nghĩa tư bản đã kết thúc. Ông không nói rằng nó nên kết thúc. Ông nói đó là sự thật hiển nhiên. Nó sẽ bị thay thế.
Traduction vietnamienne
Nhưng thứ thay thế nó không phải chủ nghĩa xã hội. Burnham từng là người theo Trotsky và từng hy vọng vào chủ nghĩa xã hội. Giờ đây ông nói: chủ nghĩa xã hội chỉ là không tưởng. Nó cần sự dư dả. Nhưng ham muốn của con người là vô hạn. Vì vậy dư dả không bao giờ có thể xảy ra.
Traduction vietnamienne
Vậy điều gì sẽ đến thay thế? Một hệ thống mới. Ông gọi nó là “chủ nghĩa quản lý”. Trong hệ thống này, tư liệu sản xuất thuộc về nhà nước. Nhà nước giao chúng cho giới quản lý. Đó là những người đàn ông biết cách điều hành mọi thứ.
Traduction vietnamienne
Nếu giới tư sản còn tồn tại, họ cũng chỉ để làm cảnh. Họ chơi golf ở Florida. Còn mọi quyết định quan trọng đều do giới quản lý đưa ra.
Traduction vietnamienne
Liên Xô là xã hội quản lý đầu tiên. Tiếp theo là Đức Quốc xã, Italy phát xít và nước Mỹ thời New Deal. Burnham tỏ ra hào hứng và nói: trong cuộc vận động tranh cử năm 1940, Tổng thống Franklin D. Roosevelt không còn dùng những từ như “doanh nhân” hay “chủ ngân hàng” nữa. Ông bắt đầu nói về “kỹ thuật viên trong công nghiệp” và “nhà quản lý”.
Traduction vietnamienne
Nhưng Burnham đã sai ở hầu hết những gì diễn ra sau đó. Các siêu cường quản lý này không hề xâu xé thế giới với nhau. Mỹ và Liên Xô đã liên minh để chống lại Đức.
Traduction vietnamienne
Rồi sang thập niên 1980, nước Mỹ quay lại với chế độ tư hữu một cách đầy nhiệt huyết. Đó chính là diễn biến mà Burnham cho là không thể. Ông tin rằng tư hữu và những tư tưởng ủng hộ nó sẽ biến mất.
Traduction vietnamienne
Khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ ở Đông Âu, chủ nghĩa tư bản dường như là hệ thống duy nhất còn lại. Khi ấy, luận điểm về chủ nghĩa quản lý trông như một thứ cổ lỗ. Người ta chỉ nhắc tới nó để cho thấy những người thông minh cũng có thể hiểu sai thời đại của mình đến mức nào.
Traduction vietnamienne
Burnham đã sai về kết quả chính trị. Nhưng ông đã đặt đúng câu hỏi: Ai kiểm soát tư liệu sản xuất? Và sự kiểm soát đó tạo ra giai cấp nào? Đây là câu hỏi có khả năng dự báo tốt nhất về hình hài của một xã hội và tầng lớp cầm quyền của nó.
Traduction vietnamienne
Giới quản lý quả thực đã đi lên. Nhưng họ không đi lên để đối đầu với tư bản. Họ không thông qua nhà nước để tước đoạt tư bản. Họ đi lên ngay bên trong lòng tư bản. Họ tự biến mình thành tư sản.
Traduction vietnamienne
Từ đó một thứ mới mẻ hình thành. Điều này nằm ngoài dự đoán của cả Burnham lẫn Marx: một giai cấp thống trị đứng cùng lúc trên đỉnh của thang bậc tiền lương và trên đỉnh của thang bậc sở hữu.
Traduction vietnamienne
Trong cuốn “The Great Global Transformation”, một trong hai tác giả chúng tôi là Branko Milanovic đã đặt ra một từ cho hiện tượng này: Homoploutia. Homo nghĩa là giống nhau, tương đồng. Ploutia nghĩa là giàu có. Từ này chỉ những người giàu lên từ cả hai yếu tố sản xuất: họ nhận được rất nhiều tiền từ lao động và cũng rất nhiều tiền từ vốn.
Traduction vietnamienne
Sự xuất hiện của giai cấp đồng giàu này có lẽ là thay đổi cấu trúc quan trọng nhất của chủ nghĩa tư bản kể từ Thế chiến thứ hai. Và giờ đây nó đang bị thử thách bởi một công nghệ có thể sắp xếp lại hoàn toàn quan hệ giữa vốn và lao động.
Traduction vietnamienne
Sự hợp nhất và những gì nó tạo ra
Traduction vietnamienne
Không chỉ là người giàu ngày nay làm việc nhiều hơn người giàu trước kia. Nhà kinh tế Thomas Piketty từng nêu ra điều đó. Thực tế còn hơn thế: những người giàu nhất hiện nay vừa là người làm thuê được trả lương cao nhất, vừa là những nhà tư bản giàu nhất.
Traduction vietnamienne
Chúng tôi định nghĩa giai cấp đồng giàu như sau: những người cùng lúc nằm trong nhóm mười phần trăm đứng đầu về thu nhập từ lao động (như tiền lương), về thu nhập từ vốn (như tiền lãi và cổ tức) và về tổng thu nhập. Chúng tôi thấy: khoảng ba mươi phần trăm của nhóm mười phần trăm đứng đầu ở Mỹ thuộc diện này. Tức là ba phần trăm dân số Mỹ.
Traduction vietnamienne
Tỷ lệ này tăng lên từ đầu thập niên 1980. Đà tăng của nó gần như song song với đà tăng của bất bình đẳng thu nhập. Và nó tăng trong khi cơ hội vươn lên giữa các thế hệ lại giảm xuống.
Traduction vietnamienne
Hãy so sánh với Mexico. Ở đó, nhóm đồng giàu chiếm chưa tới một phần trăm dân số. Ở đó chủ nghĩa tư bản vẫn vận hành theo kiểu cổ điển: người giàu không làm thuê để hưởng lương. Và những bác sĩ hay luật sư được trả lương cao cũng không sở hữu đủ tài sản để lọt vào nhóm mười phần trăm đứng đầu trong giới tư bản. Điều tương tự cũng đúng với Brazil, Peru và Colombia.
Traduction vietnamienne
Các nước giàu hơn nằm ở khoảng giữa. Tại Tây Ban Nha, Italy, Đức, Hà Lan và Thụy Điển, giai cấp đồng giàu chiếm khoảng hai cho tới hai rưỡi phần trăm dân số. Mỹ là trường hợp cực đoan nhất. Vì vậy nghiên cứu trường hợp Mỹ rất đáng giá.
Traduction vietnamienne
“Ai kiểm soát tư liệu sản xuất, và sự kiểm soát đó tạo ra giai cấp nào? Đó là câu hỏi duy nhất từng dự báo một cách đáng tin cậy về cấu trúc của một xã hội và giai cấp thống trị của nó.”
Traduction vietnamienne
Bất bình đẳng về thu nhập từ lao động đã nghiêm trọng. Nhưng bất bình đẳng về thu nhập từ vốn còn gay gắt hơn nhiều. Nếu chỉ nhìn vào thu nhập từ vốn, bức tranh gần như giống thời phong kiến.
Traduction vietnamienne
Sáu mươi phần trăm hộ gia đình Mỹ không có hoặc gần như không có thu nhập bằng tiền từ vốn. Để so sánh, vào năm 2021, con số này ở Tây Ban Nha là bảy mươi chín phần trăm, ở Colombia là chín mươi ba phần trăm và ở Peru là chín mươi sáu phần trăm, theo số liệu của Milanovic.
Traduction vietnamienne
Thu nhập từ vốn tập trung cực độ. Hệ số Gini của nó, thước đo bất bình đẳng, cao gần gấp đôi so với thu nhập khả dụng.
Traduction vietnamienne
Nhóm một phần trăm đứng đầu trong giới tư bản Mỹ nhận được gần 100.000 đô la mỗi người từ thu nhập vốn trong năm 2022. Với một hộ bốn người, con số đó là 400.000 đô la mỗi năm chỉ từ tài sản. Khoản này bao gồm tiền lãi, cổ tức, tiền cho thuê nhà và lương hưu tư nhân.
Traduction vietnamienne
Còn giai cấp đồng giàu theo nghĩa hẹp — tức những người cùng lúc nằm trong nhóm mười phần trăm đứng đầu về thu nhập từ lao động và về thu nhập từ vốn — kiếm được khoảng 20.548 đô la mỗi người từ thu nhập vốn. Tính theo hộ gia đình, con số vượt 80.000 đô la. Đó chưa phải là khoản tiền của giới tài phiệt, nhưng là một bệ đỡ vững chắc bên dưới một mức lương vốn đã rất cao.
Traduction vietnamienne
Và khi hai nguồn thu nhập này hợp lại, nó tạo ra sự bất khả tổn thương. Người chỉ sống bằng lương phụ thuộc vào thị trường lao động. Người chỉ sống bằng lợi tức phụ thuộc vào thị trường chứng khoán. Hộ gia đình đồng giàu phụ thuộc vào cả hai, và trên thực tế lại không bị lệ thuộc hoàn toàn vào bên nào. Một năm chứng khoán sa sút sẽ được bù đắp.


