Meine Familie und französische Musik in Vietnam
Gia đình tôi và nhạc Pháp
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Saigoneer.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/13
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Tuổi thơ cùng những bài hát Pháp
Bố tôi rất thích hát. Ông có giọng trầm và ấm. Thỉnh thoảng ông hát bài Tombe la neige của Salvatore Adamo. Nhưng ông hay pha trò khi hát, khiến cả nhà cười vang rồi vỗ tay.
Những ca khúc như Tombe la neige, Paroles ... Paroles ... của Dalida hay Aline của Christophe vô cùng nổi tiếng. Ở Pháp ai cũng biết. Ở Việt Nam, gia đình tôi cũng thuộc nằm lòng. Tôi đã lớn lên cùng những giai điệu ấy.
15 năm học trường Pháp
Tôi có 15 năm học ở trường Pháp. Đầu tiên ở Hà Nội, sau đó vào Sài Gòn. Tiếng Pháp và tiếng Anh dần trở thành một phần không thể thiếu với tôi. Ở trường cũng như ở nhà, tôi suy nghĩ và nói chuyện bằng hai thứ tiếng này.
Mãi về sau tôi mới biết một điều: tình yêu nhạc Pháp trong nhà tôi đã kéo dài bốn thế hệ. Và đó không chỉ là chuyện riêng của gia đình, mà gắn với một lịch sử lớn hơn. Thời thuộc địa, Pháp từng dùng âm nhạc như một công cụ ở Việt Nam.
Các cụ của tôi bốn thế hệ trước
Bốn thế hệ trước, Việt Nam còn dưới ách cai trị của Pháp. Hồi đó nhiều gia đình nói tiếng Pháp. Đây là ngôn ngữ của hành chính, kinh doanh và đại học.
Cụ nội tôi từng làm Bộ trưởng Giáo dục dưới thời vua Bảo Đại. Chuyện này diễn ra vào giữa thế kỷ 19. Bộ làm việc bằng hai thứ tiếng. Nhưng tiếng Pháp là ngôn ngữ chính cho thư từ và luật lệ. Cụ còn là một nhà nghiên cứu, thường xuyên làm việc với tài liệu tiếng Pháp.
Cụ ngoại tôi làm phiên dịch cho chính quyền Pháp. Vợ cụ bán lụa cho người Pháp.
Ở nhà, các cụ thường nghe nhạc Pháp. Phần lớn là nhạc cổ điển lãng mạn không lời. Tôi cứ nghĩ đơn giản: sau thời thuộc địa thì như vậy là bình thường. Nhưng sau này tôi mới hiểu: việc dạy nhạc Pháp ở Việt Nam là một chiến lược của chính quyền thuộc địa. Điều đó khiến tôi thực sự sốc.
Nhạc Pháp như một công cụ
Câu chuyện bắt đầu từ đầu thế kỷ 20. Từ năm 1883, ngay sau khi chiếm Hà Nội, người Pháp đã tổ chức hòa nhạc. Lúc đầu lính Pháp chơi nhạc cho vui. Về sau mới có những buổi hòa nhạc và biểu diễn sân khấu đúng nghĩa.
Thời đó ở Hà Nội chỉ có các lớp nhạc phương Tây tư nhân. Đến những năm 1920, chính quyền mới muốn mở trường nhạc cho người bản xứ. Chính quyền thuộc địa hiểu rõ một điều: họ muốn tạo ra một thế hệ người Việt mới. Họ gọi đó là Francais de couleur, tức những người Pháp da màu. Muốn vậy phải có trường học kiểu Pháp. Nhờ đó, môn nhạc Pháp theo chân nhà trường Pháp vào Hà Nội.
mission civilisatrice là lý do quan trọng nhất mà Pháp đưa ra để biện minh cho thời kỳ thuộc địa. Pháp nói: chúng tôi đến để giúp đỡ và hiện đại hóa các thuộc địa. Nhưng thực chất đó là sự bóc lột. Pháp xây nhà cửa, cầu đường. Nhưng thế vẫn chưa đủ. Pháp còn muốn thay đổi gu thẩm mỹ và lối sống của người Việt. Người Việt phải suy nghĩ và sống theo kiểu Pháp.
Ngày 25 tháng 4 năm 1925, tờ L'Avenir du Tonkin đăng tin về một buổi hòa nhạc. Học sinh của Institut Musical de Hanoi đã biểu diễn. Albert Poincignon mở học viện này năm 1913. Năm 1927, ông mở Nhạc viện Viễn Đông. Bài báo liệt kê tên những người tham gia. Không có tên Việt Nam nào. Có lẽ trường chưa có học sinh Việt.
Năm 1927, Albert Poincignon lập Nhạc viện Pháp vùng Viễn Đông ở Hà Nội. Ông vốn là nhân viên hải quan của chính quyền thuộc địa, đồng thời dạy nhạc tư. Mục tiêu rất rõ ràng: thay đổi cảm xúc và thị hiếu của người Việt.
Một số người Pháp cai trị cho rằng: người Việt không có năng khiếu âm nhạc. Họ không thể hiểu nhạc phương Tây. Số khác lại nói: người Việt vốn có năng khiếu âm nhạc. Có thể lợi dụng điều đó để kéo họ lại gần nước Pháp. Từ đó, việc dạy nhạc Pháp bài bản ở Hà Nội bắt đầu. Học sinh phải học piano rất nghiêm khắc, cùng nhiều kiến thức về lịch sử và lý thuyết âm nhạc phương Tây.
Lúc đầu trường chỉ có học sinh Pháp và một ít học sinh Việt con nhà giàu. Đến năm 1930, học sinh Việt đã đông hơn học sinh Pháp. Trường chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Nhưng nhờ sự ủng hộ của xã hội, nó đã thành công: nhạc cổ điển phương Tây trở thành mốt. Nó còn là dấu hiệu của giới tinh hoa. Các cụ nhà tôi không học ở trường này. Nhưng họ cũng chịu ảnh hưởng đó: gu âm nhạc của họ đã đổi khác. Và họ truyền lại cho ông bà tôi.
Ông bà tôi sinh ở Hà Nội vào những năm 1930. Khi ấy nhạc Pháp ngày càng phổ biến khắp cả nước. Bà ngoại tôi từng học piano riêng. Bà học lý thuyết nhạc phương Tây. Sau này bà trở thành nghệ sĩ piano. Sau năm 1954, bà đi dạy đàn.
Trong những năm 1930 và 1940, nhạc Pháp giữ vị trí rất quan trọng ở thành thị. Cả miền Bắc lẫn miền Nam đều vậy, nhất là với giới tinh hoa và người giàu. Cùng lúc đó, các nhạc sĩ Việt đã tạo ra điều mới mẻ: họ pha trộn nhạc Pháp và nhạc phương Tây vào tan nhac, tức tân nhạc.
Thời gian này, ông nội tôi học y bằng tiếng Pháp. Ngay sau năm 1945, ông theo cách mạng và trở thành bác sĩ quân y. Từ thời trẻ ông đã mê nhạc cổ điển phương Tây. Những giai điệu ấy vẫn vang lên trong nhà ông, cả sau ngày độc lập, suốt tuổi thơ của bố tôi.
Khi giai điệu Pháp thành nhạc Việt
Năm 1954, Việt Nam chính thức chia thành miền Bắc và miền Nam. Âm nhạc cũng chia đôi. Trong những năm 1950 và 1960, Sài Gòn thành trung tâm âm nhạc quốc tế. Nhạc Pháp, nhạc Mỹ và nhạc Việt hòa trộn ở đó.
Giữa những năm 1960, nhiều bạn trẻ ở Sài Gòn biết đến các ngôi sao Pháp như Dalida, Christophe và Francoise Hardy.
Kiểm tra đọc hiểu
Trả lời sau khi đọc để kiểm tra bạn đã nắm được ý chính chưa.
Bài đọc tiếp theo
Vinahouse: Musik der Zugehörigkeit in Saigons Queer-Szene
Wenn Sie nachts die Bùi Viện Walking Street und ihre vielen Bars und Clubs entlanggehen, hören Sie fast immer dasselbe Musik aus verschiedenen Richtungen: schnelle, stampfende Basslinien mit…
Đọc và họcHocken wie in Vietnam - ein Teil der Kultur
Saigons Guide für Restaurants, Streetfood, Nachrichten, Bars, Kultur, Events, Geschichte, Aktivitäten und Nachtleben. Was ist Kultur? Für eine Person, die für eine Kultur-Zeitschrift schreibt, denkt…
Đọc và họcDie bunte und ruhige Kunstwelt von Phuongsongdep
Minh Phương ist eine Künstlerin aus Vietnam. Sie macht bunte Illustrationen. Mit ihren Bildern zeigt sie Menschen, Tiere, Blumen und Früchte. Sie zeigt auch Szenen von der Straße. Ihre Bilder sind…
Đọc và họcGuilin: Natur und Kultur in China
Saigoneer ist ein Guide für Restaurants, Streetfood, Nachrichten, Bars, Kultur, Events, Geschichte, Aktivitäten, Musik und Nachtleben. China hat viele schöne Naturorte. Zum Beispiel den Zhangjiajie…
Đọc và học