Neues Boden-Gesetz: Mehr Rechte für die Menschen
Luật Đất đai: Thêm quyền cho người dân
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/28
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Dự thảo Luật Đất đai mới là cơ hội lớn. Chính phủ đang xin ý kiến người dân. Đây là bước để đưa một nghị quyết quan trọng của Hội nghị Trung ương 3 thành luật.
Đất đai vô cùng quan trọng
Đất đai là nguồn lực đặc biệt. Đó là không gian sống và nền tảng để đất nước phát triển. Ở Việt Nam vẫn còn hơn một triệu héc-ta đất chưa sử dụng. Nhiều khu đất vàng ở trung tâm bị bỏ hoang, cỏ mọc um tùm. Nguyên nhân là các dự án treo không triển khai. Tranh chấp đất đai cũng kéo dài và tốn kém.
Vấn đề nằm ở cách quản lý. Nhà nước quản lý đất đai còn nặng thủ tục. Dữ liệu thiếu minh bạch và yếu tố thị trường còn mờ nhạt.
Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3
Hội nghị Trung ương 3 đã ban hành nghị quyết mới về quản lý đất đai. Định hướng cốt lõi là chuyển từ quản lý chia cắt theo địa giới sang quản lý thống nhất theo không gian phát triển.
Để nghị quyết quan trọng này thực sự đi vào cuộc sống, dự thảo Luật Đất đai 2026 đã được xây dựng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ 20/7 đến 10/8/2026. Đây là cơ hội lịch sử để tháo gỡ những vướng mắc lớn và giải phóng nguồn lực đất đai.

Foto: Gebiet Süd in Ho-Chi-Minh-Stadt, alter Bezirk 7, im Mai 2026. Foto: Quynh Tran
Những vướng mắc lớn nhất hiện nay là không gian quy hoạch chưa rõ ràng, thông tin thiếu minh bạch và nguy cơ doanh nghiệp tư nhân hưởng lợi còn xã hội gánh rủi ro. Điều này xảy ra khi Nhà nước thu hồi đất cho dự án thương mại.
Vì vậy, chúng tôi nêu 5 đề xuất cho dự thảo:
Trụ cột 1: Lấp khoảng trống không gian bằng bản đồ pháp lý cấp cơ sở
Giá đất bị đẩy lên cao và nhiều quyết định mang tính tùy tiện xuất phát từ quy hoạch không rõ ràng. Dự thảo 2026 cho phép đến năm 2030 vẫn chưa cần lập quy hoạch sử dụng đất cấp xã, chỉ phân bổ chỉ tiêu diện tích.
Chẳng hạn, một vùng được giao chỉ tiêu bao nhiêu héc-ta đất ở hay đất thương mại, nhưng không có bản đồ xác định vị trí, ranh giới cụ thể. Thiếu bản đồ pháp lý cấp xã, tình trạng tùy tiện và cơ chế xin - cho dễ phát sinh.
Do đó luật cần yêu cầu có bản đồ chi tiết dạng số ở cấp xã. Mọi quy hoạch treo quá 3 đến 5 năm không triển khai phải được xóa bỏ. Khi đó người dân được trả lại quyền quyết định về đất đai của mình.
Trụ cột 2: Để thị trường quyết định và tái thiết cuộc sống khi thu hồi đất
Vấn đề lớn nhất hiện nay là phân chia lợi nhuận từ đất đai (địa tô). Khi Nhà nước thu hồi đất cho dự án thương mại, người dân được bồi thường theo khung giá Nhà nước, nhưng sau đó sản phẩm của dự án lại bán theo giá thị trường.
Chênh lệch này rất lớn. Nhà đầu tư hưởng phần lớn lợi nhuận, còn người mất đất nhận được rất ít.

Foto: Boden-Rücknahme im Viertel Hong Ha, Hanoi, für das Projekt der Tran-Hung-Dao-Brücke. Foto: Giang Huy
Dự thảo vẫn cho phép Nhà nước thu hồi đất trong nhiều trường hợp: vì an ninh, quốc phòng, trụ sở cơ quan, công trình công cộng, nhưng cả khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn và nhiều dự án khác.
Theo tinh thần của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 3, Nhà nước cần hạn chế thu hồi đất bằng biện pháp hành chính cho mục đích thương mại. Luật nên đóng vai trò trọng tài. Doanh nghiệp tự thỏa thuận với người dân về bồi thường theo giá thị trường, với yêu cầu 80% diện tích dự án đạt được sự đồng thuận về giá và điều kiện.
Với 20% diện tích còn lại chưa đồng thuận, Nhà nước không nên cưỡng chế. Thay vào đó có thể áp dụng cơ chế góp quyền sử dụng đất vào quy hoạch, đưa đất vào mặt bằng chung của dự án. Người dân nhờ vậy được tham gia dự án và chia sẻ lợi ích từ quy hoạch, hạ tầng. Cách làm này công bằng hơn.
Trong kinh tế đô thị, việc đạt 100% đồng thuận là không thể. Mức 80% được tham khảo từ kinh nghiệm Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Đài Loan (Trung Quốc). Tỷ lệ này đủ cho thấy dự án khả thi, được thị trường và số đông chấp nhận, đồng thời tách được nhóm thiểu số đầu cơ.
Trụ cột 3: Xóa độc quyền thông tin, mở dữ liệu
Cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia rất lớn, hơn 62,4 triệu thửa đất, nhưng đang phân tán và đóng. Nếu chỉ cán bộ nội bộ tiếp cận được, dữ liệu sẽ thành dữ liệu chết. Dự thảo cần quy định một cổng thông tin giá đất quốc gia theo chuẩn dữ liệu mở (Open Data / API). Người dân có thể tự tra cứu lịch sử giao dịch và giá trên bản đồ số (WebGIS). Dữ liệu minh bạch là cách tốt nhất để dẹp cò đất và tình trạng hai giá, làm lành mạnh thị trường.
Trụ cột 4: Dùng công cụ kinh tế để chặn đầu cơ

Foto: Drei Generationen einer Familie auf der Halbinsel Thanh Da, wo die Planung seit mehr als drei Jahrzehnten hängt. Foto: Thanh Nguyen - Quoc Huy
