Altern: Ein Programm, kein Verschleiß?
Lão hóa: Một chương trình được lập sẵn, chứ không phải hao mòn?
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Quanta.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/19
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Junyue Cao đã khảo sát tín hiệu phân tử trong hàng triệu tế bào chuột. Ông phát hiện lão hóa không phải là sự hao mòn ngẫu nhiên, mà là cuộc tái cấu trúc của cả cộng đồng tế bào.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Junyue Cao là nhà sinh học tế bào tại Đại học Rockefeller ở New York City. Ông phân tích hoạt động của gene trong hàng triệu tế bào chuột ở nhiều giai đoạn sống khác nhau. Ông nói: “Những thay đổi khi lão hóa không diễn ra giống nhau ở mọi tế bào.” Ảnh: Karen Dias cho Quanta Magazine
Bản dịch tiếng Việt
Thoạt nhìn, ai cũng nhận ra lão hóa: tóc bạc, da nhăn, rồi vận động, giác quan và tư duy đều sa sút. Nhưng cơ chế sinh học đằng sau vẫn chưa rõ ràng. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng lão hóa là hệ quả trực tiếp của sự suy thoái. Theo cách hiểu này, các phân tử như protein hay DNA, các bào quan, tế bào hay cả cơ quan đều xuống cấp theo thời gian vì tổn thương từ bên ngoài hoặc do hao mòn tự nhiên. Khi hệ thống sửa chữa trong cơ thể không còn theo kịp, những dấu hiệu tuổi già lộ ra và cuối cùng là cái chết. Nó giống như một nhà máy với máy móc cũ kỹ mà lại thiếu thợ sửa.
Bản dịch tiếng Việt
Ý tưởng này nghe có vẻ hợp lý, nhưng nhà sinh học tế bào Junyue Cao cho rằng nó không đúng. Với ông, lão hóa không phải là sự hao mòn ngẫu nhiên và tuyến tính. Nó diễn ra theo từng bước, có trật tự và được lập trình sẵn. Ông nói: “Sự sụp đổ của hệ thống đã được lập trình từ rất sớm.” Cao điều hành Phòng thí nghiệm Hệ gene đơn bào và Động lực học quần thể tại Đại học Rockefeller. Bằng một công nghệ mới, ông quan sát toàn bộ hệ thống lão hóa ở chuột. Ông mô tả những giai đoạn lão hóa rất rõ ràng, tương tự như quá trình phát triển của phôi. Mỗi giai đoạn có tín hiệu phân tử và nhóm tế bào đặc trưng riêng. Ở người, quá trình này có lẽ đã bắt đầu trước tuổi 30.
Bản dịch tiếng Việt
Cao quan tâm đến lão hóa từ khi còn đi học. Ông học phổ thông ở Hà Bắc, Trung Quốc. Ở đó, ông nhận ra ông bà và cha mẹ mình rồi sẽ không sống mãi. Nhiều bạn cùng tuổi khi ấy làm thơ hay lao vào những trò mạo hiểm. Còn Cao chọn khoa học. Ông muốn tìm cách làm chậm lão hóa. Đó trở thành mục tiêu cả đời của ông. Vì thế ông học ngành sinh học tại Đại học Bắc Kinh ở Bắc Kinh.
Bản dịch tiếng Việt
Ban đầu, Cao cũng nghĩ như nhiều người khác: một số protein và mạng lưới protein bị hỏng khiến chúng ta già đi. Nhưng sau khi tốt nghiệp, ông vào phòng thí nghiệm để tìm những protein đó. Ông nhận ra có vô số protein liên quan đến lão hóa, và tác động của chúng phụ thuộc vào loại tế bào. Bức tranh phức tạp và có trật tự hơn nhiều so với ông từng tưởng.
Bản dịch tiếng Việt
Cao cần dữ liệu, rất nhiều dữ liệu. Ông cần thông tin về hàng nghìn thay đổi ở cấp độ phân tử trong hàng trăm loại tế bào. Khi làm nghiên cứu sinh, ông đã phát triển một công nghệ thông lượng cao để đo những thay đổi này trong quá trình phôi phát triển. Năm 2020, ông mở phòng thí nghiệm riêng tại Đại học Rockefeller và áp dụng công nghệ đó vào nghiên cứu lão hóa.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Khi còn là nghiên cứu sinh, Cao đã tạo ra các công cụ để phát hiện những thay đổi trong hoạt động gene khi phôi chuột phát triển. Nay phòng thí nghiệm của ông dùng chính những công cụ này để theo dõi trọn vòng đời của một cá thể. Ảnh: Karen Dias cho Quanta Magazine
Bản dịch tiếng Việt
Trong một loạt thí nghiệm, Cao và nhóm của mình đã phân tích 21 triệu tế bào. Số tế bào này được lấy từ 14 mô hoặc cơ quan của khoảng 50 con chuột đực và cái ở năm giai đoạn sống. Với mỗi tế bào, họ xây dựng một bộ dữ liệu về hoạt động gene. Cao nói: “Đó là khối dữ liệu khổng lồ. Bạn biết tế bào đến từ cơ quan nào, ở độ tuổi nào và có rất nhiều thông tin phân tử đi kèm.” Mỗi giai đoạn sống được đánh dấu bằng sự sụt giảm mạnh hoặc tăng mạnh của một số loại tế bào nhất định.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Phân tích của Cao đòi hỏi khối dữ liệu khổng lồ: hàng chục nghìn thay đổi trong hoạt động gene ở 21 triệu tế bào lấy từ 14 mô hoặc cơ quan của khoảng 50 con chuột đực và cái ở năm giai đoạn sống. Ảnh: Karen Dias cho Quanta Magazine
Bản dịch tiếng Việt
Hai bài báo quan trọng đăng trên tạp chí Science vào năm 2025 và 2026 cho thấy khi động vật có vú già đi, các tế bào trong cơ thể được phân bố lại một cách triệt để. Các bài báo cũng mô tả một số chỉ dẫn ở cấp độ biểu sinh điều khiển quá trình này. Cao nói: “Có những thay đổi ở cấp độ phân tử và có thể cả những thay đổi khác khi lão hóa, nhưng tất cả đều dẫn tới việc tái cấu trúc cộng đồng tế bào.”
Bản dịch tiếng Việt
Quanta đã trò chuyện với Cao về những bằng chứng cho thuyết lão hóa theo chương trình, về điều gì diễn ra trong từng giai đoạn và vì sao động vật có vú khi già đi giống như cây rụng lá. Cuộc phỏng vấn đã được rút gọn và biên tập cho dễ theo dõi.
Bản dịch tiếng Việt
Bạn bắt đầu nghiên cứu lão hóa từ khi còn là sinh viên. Cách tiếp cận của bạn đã thay đổi như thế nào?
Bản dịch tiếng Việt
Hồi đại học, tôi nghĩ vấn đề của lão hóa là chưa có thuốc chữa. Tôi tưởng chúng ta có thể tạo ra một loại thuốc thần kỳ hay một hợp chất nào đó để kéo dài tuổi thọ cho động vật. Vì vậy tôi vào một phòng thí nghiệm thiết kế thuốc bằng máy tính, định tạo ra các peptide nhắm vào những phân tử liên quan đến lão hóa. Nhưng khó khăn lớn nhất là chúng ta không biết nên nhắm vào phân tử nào.
Bản dịch tiếng Việt
Sau khi tốt nghiệp, tôi sang Mỹ và làm việc tại Jackson Laboratory. Đó là một tổ chức nghiên cứu y sinh ở Maine. Tôi làm trợ lý nghiên cứu, tìm hiểu các con đường phân tử liên quan đến lão hóa. [Văn bản gốc kết thúc tại đây.]
