Warum wechseln Fossilschalen ihre Spiralen?
Vì sao vỏ hóa thạch lại đổi chiều xoáy?
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Quanta.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/14
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Bí ẩn đằng sau việc các vi sinh vật tiền sử thay đổi hướng xoáy vỏ có thể ẩn chứa một quá trình tiến hóa hiếm gặp đang diễn ra trên toàn cầu.
Bản dịch tiếng Việt
Trong hàng ngàn, thậm chí hàng triệu năm, các sinh vật phù du đại dương trên thế giới đã xây dựng lớp vỏ xoắn ốc của mình theo một hướng. Rồi đột nhiên, ở khắp mọi nơi, các vỏ xoắn đều đồng loạt đổi chiều xoáy, trước khi lại quay về hướng cũ.
Bản dịch tiếng Việt
Đây là loài Foraminifera, hay còn gọi là Forams. Chúng sống ở mọi đại dương, từ vùng nhiệt đới đến các vĩ độ cao, và thuộc nhóm sinh vật nhân thực phổ biến nhất trên Trái Đất. Loài đơn bào này tiết ra một lớp vỏ cứng, bên trong chứa nhiều lỗ nhỏ li ti. Hầu hết các loài sống ở đáy đại dương, trong khi các loài phù du trôi nổi theo dòng chảy. Khi chết đi, lớp vỏ của chúng bao phủ đáy biển toàn cầu, tạo nên một kho lưu trữ tự nhiên về lịch sử Trái Đất, trải dài khoảng 560 triệu năm.
Bản dịch tiếng Việt
Các nhà khoa học sử dụng những lớp vỏ Foram tích tụ để tái tạo lại các vùng khí hậu và điều kiện đại dương trong quá khứ. Họ phân tích thành phần của các loài hoặc đo các đồng vị và nguyên tố vi lượng. Theo thời gian, họ đã phát hiện ra một hiện tượng kỳ lạ. Trong số rất nhiều loài Foram phù du có lớp vỏ xoắn ốc tựa vỏ ốc, một số loài có xu hướng rõ rệt về hướng xoáy – bên trái hoặc bên phải – với tới 97% số cá thể có cùng chiều xoáy. Đôi khi, một hướng xoáy mới đột nhiên chiếm ưu thế ở mọi đại dương trong hóa thạch. Kể từ thập niên 1950, khi hiện tượng này được ghi nhận, các nhà khoa học đã cố gắng tìm hiểu nguyên nhân khiến hàng tỷ vi sinh vật cùng lúc thay đổi hướng vỏ.
Bản dịch tiếng Việt
Gần đây, các nhà vi sinh vật cổ học đã tổng hợp dữ liệu về hướng xoáy vỏ, hay tính thuận tay, của nhiều loài được nghiên cứu từ các mẫu vật Foram có niên đại cách đây tới 56 triệu năm. Một số nhà nghiên cứu suy đoán rằng việc đổi hướng vỏ có liên quan đến biến đổi nhiệt độ hay các yếu tố khí hậu khác. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đưa ra giả thuyết rằng hướng xoáy vỏ bản thân nó không phải là một phản ứng thích nghi, mà chỉ là một tín hiệu ngẫu nhiên của một sự kiện tiến hóa quan trọng, bắt đầu ở một nhóm nhỏ cá thể rồi lan rộng ra khắp các lưu vực đại dương.
Bản dịch tiếng Việt
"Đây có thể là một trong những lần đầu tiên, những người thường nghiên cứu về sinh địa tầng học – về cơ bản là nghiên cứu thời kỳ xa xưa – trên các loài Foraminifera tiếp cận một câu hỏi như vậy," Julie Meilland, một nhà nghiên cứu tại Cerege – một viện nghiên cứu ở Pháp, người không tham gia vào nghiên cứu, cho biết. Ngoài dữ liệu về hướng xoáy của nhiều loài trải dài hàng triệu năm, nghiên cứu còn kết hợp các kiến thức từ di học và sinh học hiện đại của Foram. "Rất thú vị khi thấy hai lĩnh vực này kết nối, bởi vì thường các nhà nghiên cứu hiện đại không nhất thiết gắn bó với những người làm nghiên cứu thời kỳ xa xưa," Meilland nói thêm.
Bản dịch tiếng Việt
Nghiên cứu này mang lại góc nhìn mới cho một bí ẩn đã tồn tại hàng thập kỷ, đồng thời cung cấp cái nhìn hiếm hoi về một quá trình thầm lặng cho phép các đặc điểm mới lan tỏa trong một quần thể lớn.
Bản dịch tiếng Việt
Một giả thuyết lộn xộn
Bản dịch tiếng Việt
Hiện tượng đổi hướng xoáy ở Foram được mô tả lần đầu vào đầu thập niên 1950, khi tiến bộ trong kỹ thuật khoan đáy đại dương giúp các nhà nghiên cứu phân tích được các lớp vỏ hóa thạch dày đặc. Nhà vi sinh vật cổ học người Thụy Sĩ Hans Bolli là người đầu tiên nhận thấy rằng ở một số loài Foram có vỏ xoắn, có những ưu tiên về hướng nhất định, và ưu tiên này đôi khi thay đổi theo thời gian.
Bản dịch tiếng Việt
Giải thích cho sự kiện kỳ lạ này đến từ một nghiên cứu đột phá năm 1959. Khi đó, nhà địa chất biển David Ericson, chuyên gia khoan tại Đài quan sát Địa chất Lamont thuộc Đại học Columbia (nay là Đài quan sát Trái Đất Lamont-Doherty), đã kiểm tra hàng trăm mẫu vỏ xoắn của loài Neogloboquadrina pachyderma thu thập từ Bắc Đại Dương. Ericson quan sát thấy rằng trong các vùng khí hậu lạnh thời kỳ băng hà, vỏ có xu hướng xoắn sang trái, trong khi ở các thời kỳ ấm áp hơn, chúng xoắn sang phải.
Bản dịch tiếng Việt
Ông không chắc tại sao hướng xoắn lại liên quan đến khí hậu, nhưng suy đoán rằng nhiệt độ là yếu tố quyết định đối với loài này. Tuy nhiên, khi ngày càng nhiều lõi khoan được thu thập từ khắp nơi trên thế giới và di học tiến bộ, giả thuyết về nhiệt độ không còn đứng vững.
Bản dịch tiếng Việt
Năm 2006, Kate Darling, hiện là giáo sư danh dự tại Đại học Stirling, công bố các nghiên cứu di học cho thấy rằng các biến thể của N. pachyderma thực ra là hai loài riêng biệt, mỗi loài có hướng xoắn riêng. Sau đó, nhà cổ sinh vật học chuyên về tiến hóa Yurika Ujiié, hiện là giáo sư tại Đại học Kochi ở Nhật Bản, phát hiện năm 2013 rằng tính thuận tay của lớp vỏ ở các loài Foram khác nhau, được thu thập từ nhiều đại dương, không khớp với nhiệt độ.
Bản dịch tiếng Việt
Mỗi nghiên cứu đã bác bỏ giả thuyết của Ericson theo một cách khác nhau. Ngoài ra, nhiều nhà khoa học khó hình dung hướng xoắn có thể mang lại lợi ích gì cho một sinh vật đơn bào không có sự thuận tay rõ ràng. Một nửa thế kỷ sau quan sát ban đầu của Ericson, động lực đằng sau những lần đổi hướng lại trở thành một bí ẩn.
Bản dịch tiếng Việt
Không lâu sau, sự quan tâm của các nhà nghiên cứu lại được khơi dậy. Bridget Wade, một nhà vi sinh vật cổ học tại University College London, đã...
