Ein neues Modell, wie das Gehirn unsere Welt ordnet
Mô hình mới về cách não bộ sắp xếp thế giới của chúng ta
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Quanta.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/12
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Mỗi khoảnh khắc trong đời, cơ thể chúng ta luôn tràn ngập các tín hiệu giác quan. Ánh sáng chạm vào mắt, sóng âm va vào tai, các phân tử gắn vào thụ thể mũi. Áp lực và nhiệt kích hoạt các dây thần kinh trên da. Chúng ta vẫn có thể định hướng trong dòng chảy thông tin này vì não bộ thực hiện một quá trình nén dữ liệu khổng lồ. Qua quá trình gọi là phân loại, não biến thế giới lộn xình, ồn ào và đầy thông tin thành các đối tượng, con người, khái niệm và cảm xúc mà chúng ta hiểu ở tầng trải nghiệm và có thể phản ứng lại.
Bản dịch tiếng Việt
Trong quan niệm truyền thống của khoa học thần kinh, việc phân loại diễn ra ở giai đoạn cuối của quá trình xử lý giác quan. Não tiếp nhận các chi tiết giác quan một cách thụ động, giải mã đặc điểm của chúng rồi đối chiếu với các mẫu đã lưu trong bộ nhớ – giống như nhân viên lục hồ sơ trong tủ tài liệu thần kinh. Nhưng cách tiếp cận này gặp vấn đề trong việc giải thích sự linh hoạt to lớn mà chúng ta dùng để gán tên cho các đặc điểm của thế giới. Ví dụ, vào một ngày nắng trên đường thênh thang, một tiếng gõ nhịp đột ngột có thể là con chim bồ câu đang bay lên. Nhưng khi đi trong ngõ hẹp vào ban đêm, cùng âm thanh đó lại là tiếng chân của người lạ. Làm sao não có thể phân loại các tín hiệu giác quan tương tự một cách hoàn toàn khác nhau tùy tình huống?
Bản dịch tiếng Việt
Hai nhà khoa học thần kinh hàng đầu thế giới đã áp dụng hiểu biết cập nhật về chức năng và cấu trúc não để trả lời câu hỏi này. Trên tạp chí Nature Reviews Neuroscience, Lisa Feldman Barrett – người nghiên cứu tâm lý và khoa học thần kinh cảm xúc tại Đại học Northeastern – và Earl Miller – người nghiên cứu cách não thực hiện hành vi có mục đích tại Viện Công nghệ Massachusetts – đã hợp tác. Họ mô tả cách não tái tạo các danh mục của mình ngay tại khoảnh khắc hiện tại, dựa không chỉ vào giác quan và ký ức mà còn vào nhu cầu sinh lý tức thời của cơ thể.
Bản dịch tiếng Việt
Nằm trong trung tâm của khung lý thuyết của họ là một nhận thức ngược đời. Dù ta có cảm giác rằng các danh mục của mình phản ánh một thực tại khách quan, các nhà nghiên cứu lập luận rằng não phóng các danh mục lên thế giới để đáp ứng nhu cầu sinh tồn của cơ thể. Trước khi ta nhận thức được các cảm giác giác quan, não đã chuẩn bị sẵn cơ thể để hành động sao cho bảo tồn được năng lượng nuôi các hệ thống sinh lý. Theo cách này, chính những dự đoán của não – chứ không phải tác dụng tích lũy của thông tin giác quan – cuối cùng định hình và giới hạn cách chúng ta phân loại các đối tượng và đặc điểm của thế giới.
Bản dịch tiếng Việt
"Đây là một góc nhìn mới mẻ về phân loại," Luiz Pessoa, một nhà khoa học thần kinh thuộc Đại học Maryland, nói về khung lý thuyết của hai người. Ông cho rằng ý tưởng "giữ vững các ràng buộc năng lượng của đời sống làm nền tảng cho việc cấu trúc hóa các danh mục" thực sự quan trọng值得 theo đuổi.
Bản dịch tiếng Việt
Cũng mới trong khung lý thuyết của Barrett và Miller là giả thuyết rằng phân loại không diễn ra ở một vùng não nhất định, mà trải rộng trên toàn bộ cơ quan này và xa hơn nữa. Để hiểu cơ thể sống tạo ra các danh mục như thế nào, họ cho rằng các nhà khoa học thần kinh cần xem xét toàn bộ hệ thần kinh, từ đầu đến chân.
Bản dịch tiếng Việt
Trận đấu đẳng cấp
Bản dịch tiếng Việt
Trong nhiều năm, hai nhà khoa học thần kinh có ảnh hưởng này thuộc cùng một vòng tròn quen thuộc nhưng chưa bao giờ hợp tác trực tiếp.
Bản dịch tiếng Việt
Miller đo các mẫu điện cao cấp trong não để hiểu rõ hơn về cơ chế vận hành một mô hình tính toán thần kinh được gọi là "mã dự đoán". Mã dự đoán xem tri giác của ta là sản phẩm từ những dự đoán của não, chứ không phải là một cảnh được xây dựng từ các tín hiệu giác quan nó nhận một cách thụ động.
Bản dịch tiếng Việt
Thông thường, khi trải nghiệm một cảnh giác quan bình thường (ví dụ thư giãn ở nhà) mà không có thông tin mới, não tạo ra các tín hiệu dự đoán về môi trường (gọi là tín hiệu phản hồi) áp đảo các tín hiệu giác quan đến (hay tín hiệu "feedforward"). Nhưng khi điều bất ngờ xảy ra – một sự kiện lệch khỏi mô hình dự đoán – các tín hiệu feedforward giác quan, chẳng hạn đến vùng vỏ não thị giác, sẽ đụng vào các tín hiệu dự đoán phản hồi. Sự khác biệt này tạo ra lỗi dự đoán. Khi tín hiệu giác quan vi phạm mô hình dự đoán của bạn, chúng có thể bước vào trải nghiệm có ý thức dưới dạng cảm giác ngạc nhiên.
Bản dịch tiếng Việt
"Não bạn phải liên tục dự đoán những gì sẽ xảy ra trong vài giây tới vì nó cần lọc bỏ phần lớn thông tin giác quan đến. Nó không thể xử lý mọi thứ, nên chủ yếu tìm những thứ không khớp với dự đoán, vì điều đó có nhiều thông tin hơn," Miller nói.
Bản dịch tiếng Việt
Trong công việc của mình, Barrett đã áp dụng các ý tưởng dự đoán và kỳ vọng này vào hiểu biết lý thuyết của chúng ta về cảm xúc. Trọng tâm trong nghiên cứu của bà là khái niệm "thích nghi nội môi": cách một cơ thể dự đoán và điều chỉnh việc sử dụng năng lượng. Theo bà, các danh mục cảm xúc – lo lắng, vui vẻ, tức giận – giống như "kế hoạch hành động" dự đoán mà hệ thần kinh tạo ra để kích hoạt các hành vi từng giúp ích tốt cho chúng ta trong quá khứ. Ví dụ, trạng thái thể chất tỉnh táo với nhịp tim nhanh, thở gấp và cơ bắp căng thẳng, trong bối cảnh bị chó rượt, sẽ gợi ý đến danh mục cảm xúc "sợ hãi" để kích hoạt các hành vi cụ thể và sử dụng nguồn năng lượng cho chiến đấu hoặc bỏ chạy. Theo truyền thống, cảm xúc thường được xem là cố định trong các mạch thần kinh nhất định.
