Quantencomputer bauen – ein Qubit nach dem anderen
Chế tạo máy tính lượng tử – từng qubit một
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Quanta.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/20
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Chế tạo máy tính lượng tử – từng qubit một
Bản dịch tiếng Việt
Đến nay chưa ai biết máy tính lượng tử trong tương lai sẽ dùng công nghệ nào. Nhưng cuộc đua phát triển chúng đã tạo ra những cỗ máy vô cùng phức tạp.
Bản dịch tiếng Việt
Bản dịch tiếng Việt
Hầu như mọi máy tính hiện đại đều dùng chung một công nghệ. Từ con chip rẻ tiền trong máy rửa bát cho tới phần cứng đắt đỏ phục vụ trí tuệ nhân tạo, tất cả đều dựa trên tấm silic. Trên tấm silic là những cấu trúc cực nhỏ gọi là transistor.
Bản dịch tiếng Việt
Mạch điện tử dùng transistor có thể chuyển rất nhanh và ổn định giữa hai trạng thái, thường ký hiệu là “0” và “1”. Nhờ đó chúng lưu trữ và xử lý bit – đơn vị thông tin nhỏ nhất.
Bản dịch tiếng Việt
Máy tính lượng tử xử lý thông tin theo cách mới và mạnh hơn hẳn. Chúng không chỉ dùng 0 và 1 mà có thể giải những bài toán quá sức với máy tính thường, hay còn gọi là máy tính cổ điển. Nhưng chế tạo một cỗ máy đủ mạnh lại cực kỳ khó. Máy tính lượng tử vẫn chưa có bước ngoặt như thời transistor xuất hiện. Các nhóm nghiên cứu vẫn đang thử nhiều hướng khác nhau để làm phần cứng lượng tử.
Bản dịch tiếng Việt
Điểm khác biệt lớn nhất giữa các hướng đi hiện nay là hệ vật lý nào được chọn làm qubit. Qubit là khối cơ bản nhỏ nhất của máy tính lượng tử. Khác với mạch của bit cổ điển, qubit có thể thể hiện những hiện tượng kỳ lạ như chồng chập và rối lượng tử. Chính những hiện tượng này cho qubit sức mạnh tính toán lớn hơn. Nhưng chúng cũng rất mong manh, dễ bị nhiễu từ môi trường xung quanh phá vỡ. Vì vậy mọi công nghệ qubit đều phải dung hòa hai yêu cầu khó: vừa cách ly qubit khỏi nhiễu bên ngoài, vừa phải điều khiển chúng dễ dàng.
Bản dịch tiếng Việt
Một số nhóm chọn các hệ lượng tử tự nhiên như nguyên tử. Để dùng một nguyên tử riêng lẻ làm qubit, trước hết phải cô lập và giữ nó lại. Việc này diễn ra trong buồng chân không. Hiện có hai cách chính.
Bản dịch tiếng Việt
Cách thứ nhất là máy tính lượng tử bẫy ion. Các nhà nghiên cứu bắn bật một electron ra khỏi mỗi nguyên tử, tạo thành ion mang điện dương. Điện trường sẽ giữ các ion này cố định.
Bản dịch tiếng Việt
Cách còn lại dùng nhiều chùm laser hội tụ mạnh, gọi là nhíp quang học, để bắt các nguyên tử trung hòa.
Bản dịch tiếng Việt
Nhóm khác lại theo hướng điện toán siêu dẫn. Họ tạo ra qubit nhân tạo bằng quy trình được điều chỉnh từ sản xuất máy tính cổ điển. Họ chế tạo những mạch cực nhỏ từ kim loại như nhôm và niobi. Khi làm lạnh xuống nhiệt độ rất thấp, các kim loại này trở thành chất siêu dẫn. Những mạch siêu dẫn được đặt trong hệ thống làm lạnh đặc biệt gọi là tủ lạnh pha loãng. Ở đó mạch có thể hoạt động như qubit. Ngoài ra còn nhiều dạng qubit tiềm năng khác, ví dụ spin electron, photon và những hệ lượng tử đặc biệt hơn nữa.
Bản dịch tiếng Việt
Thách thức lớn chung cho mọi hướng đi là mở rộng quy mô, tức là từ nguyên mẫu nhỏ tiến lên hệ thống lớn hơn nhiều. Chỉ tạo ra vài qubit tốt là chưa đủ. Cuối cùng cần ít nhất hàng chục nghìn qubit, theo ước tính lạc quan nhất, thậm chí có thể lên tới hàng triệu. Càng nhiều qubit, hệ thống điều khiển và đo lường cũng càng lớn và phức tạp. Hiện còn quá sớm để nói công nghệ nào sẽ thắng, hay liệu có công nghệ nào thắng hay không. Những hình ảnh sau đây cho thấy khối lượng công việc khổng lồ để tạo ra máy tính lượng tử đáng tin cậy.
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Bức ảnh đặc biệt này chụp năm 2017 trong một phòng thí nghiệm máy tính lượng tử bẫy ion tại Đại học Oxford. Ảnh cho thấy một ion stronti đơn lẻ lơ lửng trong buồng chân không. Điện trường từ các điện cực thép hình kim và lưỡi dao giữ ion ở chính giữa. Khoảng cách giữa hai đầu kim là 2 mm. Ion hiện ra vì liên tục hấp thụ và phát lại photon từ chùm laser, qua đó giải phóng năng lượng dư. Nhiều phòng thí nghiệm ở các trường đại học dùng loại “bẫy lưỡi dao” tương đối lớn này để thử nghiệm kỹ thuật lượng tử mới với số lượng qubit ít. Ảnh: David Nadlinger / Đại học Oxford
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Để phóng to máy tính lượng tử bẫy ion, các nhà nghiên cứu cần loại “bẫy bề mặt” gọn hơn. Với loại bẫy này, ion lơ lửng phía trên một con chip, được giữ lại nhờ điện trường từ các điện cực vàng mỏng trên bề mặt chip. Bẫy bề mặt này là chủ đề của một công trình năm 2021 do các nhà nghiên cứu tại National Institute of Standards and Technology ở Boulder, Colorado thực hiện. Bẫy có một đầu dò photon tích hợp, chính là chấm đen nhỏ ở giữa chip. Thiết bị này đo trạng thái của các ion beryllium, vốn đóng vai trò qubit. Ảnh: D. Slichter / NIST
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Máy tính lượng tử nguyên tử trung hòa cần nhiều hệ laser khác nhau. Các laser này di chuyển, giữ, đo và điều khiển nguyên tử – chính là các qubit. Bức ảnh này chụp một bàn quang học trong phòng thí nghiệm nguyên tử trung hòa tại Đại học Harvard. Có thể thấy một số gương, thấu kính, sợi quang và đầu dò. Cùng với các bộ phận khác, chúng dẫn, chia tách và ổn định chùm laser. Ảnh: Ken Richardson
Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch tiếng Việt
Hình tiếp theo trong bài gốc chưa đầy đủ. Nó cho thấy một buồng chân không bằng kính với vỏ bọc trắng.
