Wasser gibt es überall: in unserem Körper, in Flüssen und Ozeanen. Es wird oft als die wichtigste Quelle des Lebens angesehen. Aber wenn das Wasser nicht mehr ruhig und klar ist und in jeden Teil unseres Lebens eindringt, was für ein Leben bleibt dann noch?

Nước có ở khắp mọi nơi: trong cơ thể chúng ta, trong sông ngòi và đại dương. Nó thường được xem là nguồn sống quan trọng nhất. Nhưng khi nước không còn yên ả và trong lành, mà thấm vào mọi ngóc ngách của cuộc sống, thì cuộc sống còn lại sẽ ra sao?

Der Künstler und Kunstproduzent Quế (Nguyễn Đức Hùng) kommt ursprünglich aus Đà Nẵng. Nach seinem Umzug nach Saigon lebte er am Kanal Nhiêu Lộc–Thị Nghè im Bezirk Bình Thạnh. Er beobachtete die Menschen und fragte sich, wie sie ihr Leben neben dem Kanal führen können, der für seine starke Verschmutzung bekannt ist. Sein Interesse an „Wasser und dem, was im Wasser ist“ führte ihn zu Kunst, die sich mit persönlichen und kollektiven Erinnerungen, Geschichte, Arbeitsbedingungen und Urbanisierung beschäftigt. Er arbeitet mit Fotografie, bewegten Bildern, Animation und Installationen. Seine Werke wurden in Kunstresidenzen wie Á Space (Hanoi), Leipzig International Art Program (Leipzig, Deutschland), A.Farm International Art Residency (Saigon), Artist-in-Residence Vietnam Network (Hanoi) und bei verschiedenen Ausstellungen und Filmvorführungen gezeigt.

Nghệ sĩ kiêm nhà sản xuất nghệ thuật Quế (Nguyễn Đức Hùng) vốn đến từ Đà Nẵng. Sau khi chuyển vào Sài Gòn, anh sống bên kênh Nhiêu Lộc–Thị Nghè ở quận Bình Thạnh. Anh quan sát người dân và tự hỏi làm sao họ có thể sống bên cạnh con kênh vốn nổi tiếng ô nhiễm nặng. Sự quan tâm của anh đến “nước và những gì trong nước” đã dẫn anh đến nghệ thuật, nơi khai thác ký ức cá nhân và tập thể, lịch sử, điều kiện lao động và đô thị hóa. Anh làm việc với nhiếp ảnh, hình ảnh chuyển động, hoạt hình và sắp đặt. Tác phẩm của anh đã được trưng bày tại các chương trình lưu trú nghệ thuật như Á Space (Hà Nội), Leipzig International Art Program (Leipzig, Đức), A.Farm International Art Residency (Sài Gòn), Artist-in-Residence Vietnam Network (Hà Nội) và trong nhiều triển lãm, buổi chiếu phim khác nhau.

Ein Aquarium mit dem Titel „Water permeates through the divine“ (2024) ist halb mit Wasser gefüllt und leuchtet in einem dunklen Raum. Es entstand während seiner Residenz bei A.Farm International Art Residency (Saigon). Die Installation sieht aus wie „ein Pixel aus Schlamm, Wasser und allem, was zum Fluss gehört“, wie der Künstler sagt. Sie enthält Schlamm aus dem Kanal Nhiêu Lộc–Thị Nghè. Im Tank schweben Partikel langsam und trennen sich unter grünem Licht, das wie Nordlicht aussieht. Alles wirkt transparent und losgelöst, obwohl das Wasser verschmutzt ist. Das Werk zeigt einen Widerspruch: etwas Schönes, aber Giftiges – ein isoliertes Aquarium ohne Fische, in dem kein Leben möglich ist.

Một bể cá mang tên “Water permeates through the divine” (2024) chứa nước đến nửa bể và phát sáng trong một căn phòng tối. Tác phẩm ra đời trong thời gian anh lưu trú tại A.Farm International Art Residency (Sài Gòn). Theo lời nghệ sĩ, sắp đặt này trông giống như “một điểm ảnh làm từ bùn, nước và mọi thứ thuộc về dòng sông”. Trong bể có bùn lấy từ kênh Nhiêu Lộc–Thị Nghè. Các hạt lơ lửng trong bể chuyển động chậm rãi và tách ra dưới ánh sáng xanh lục, trông giống cực quang. Mọi thứ có vẻ trong suốt và tách rời, dù nước bị ô nhiễm. Tác phẩm thể hiện một sự mâu thuẫn: thứ gì đó đẹp đẽ nhưng độc hại – một bể cá cô lập không có cá, nơi sự sống không thể tồn tại.

Im Gegensatz dazu entstand „Into purified water“ (2025) während seiner Residenz im Leipzig International Art Program (Leipzig, Deutschland). Diesmal ist das Wasser klar, sodass man die Videoarbeit mit animierten Ameisen sehen kann, die durch das Wasser an die Wand projiziert wird. Das ist möglich dank Deutschlands vertrauenswürdigem gereinigtem Wassersystem. Das Werk beschäftigt sich mit der Migration und Arbeitsgeschichte vietnamesischer Gemeinschaften in Deutschland. Der Künstler beobachtete auch den Anstieg von Fremdenfeindlichkeit und Rassismus in Deutschland während seiner Residenz. Es stellt die kritische Frage: Was sind Menschen bereit zu opfern, um in einem fernen gelobten Land „gefiltertes“ Wasser zu bekommen?

Ngược lại, tác phẩm “Into purified water” (2025) ra đời trong thời gian anh lưu trú tại Leipzig International Art Program (Leipzig, Đức). Lần này nước trong vắt, để có thể nhìn thấy tác phẩm video với những con kiến hoạt hình được chiếu xuyên qua nước lên tường. Điều này có được nhờ hệ thống nước tinh khiết đáng tin cậy của Đức. Tác phẩm đề cập đến lịch sử di cư và lao động của cộng đồng người Việt tại Đức. Trong thời gian lưu trú, nghệ sĩ cũng quan sát sự gia tăng của chủ nghĩa bài ngoại và phân biệt chủng tộc ở Đức. Tác phẩm đặt ra câu hỏi gay gắt: Con người sẵn sàng hy sinh điều gì để có được nước “đã lọc” ở một miền đất hứa xa xôi?

Quếs Interesse an Wasser geht über Umweltbedingungen hinaus. Er sieht den Körper als Ort der Vererbung. Seine Erfahrung am Kanal führte zu Fragen: Wie wachsen Kinder in solchen Umgebungen auf? Warum werden sie leicht krank, körperlich und seelisch? In seiner eigenen Erziehung betrachtet er Wasser im menschlichen Körper als Metapher für Weitergabe und Vererbung: Wasser trägt Leben, Erinnerung und familiäre Erinnerungen. Was oft als „Erbe“ über Generationen weitergegeben wird, ist leider untrennbar mit vererbten Eigenschaften und Generationentrauma verbunden.

Sự quan tâm của Quế đến nước không chỉ dừng lại ở điều kiện môi trường. Anh xem cơ thể như nơi lưu truyền di truyền. Trải nghiệm bên con kênh dẫn anh đến những câu hỏi: Trẻ em lớn lên trong môi trường như vậy ra sao? Vì sao chúng dễ bị bệnh, cả về thể chất lẫn tinh thần? Trong quá trình nuôi dạy của chính mình, anh xem nước trong cơ thể con người như ẩn dụ cho sự truyền lại và di truyền: nước mang sự sống, ký ức và ký ức gia đình. Điều thường được truyền qua nhiều thế hệ như “di sản” – không may – gắn liền với những đặc điểm di truyền và tổn thương thế hệ.

„Elles“ (2024) ist eine Serie von Werken, die sich mit persönlichen Erinnerungen und vererbtem Generationentrauma beschäftigt. In einer Videoinstallation liegt der Künstler selbst still, während Wassertropfen stetig auf seinen Kopf fallen, bis das Gewicht mit der Zeit stärker wird und unerträglich wird. Das erinnert an das Bild seiner Mutter, die ein Nickerchen macht. Der zunehmende Druck und Kopfschmerz symbolisieren körperlichen und seelischen Schmerz, den eine Frau über viele Jahre erleidet. Der Künstler sagt: „Der Wasserstrahl ist die gewalttätige Wirkung des Mannes in der Familie.“ Indem er sich selbst in diese Position bringt, möchte er „die Erinnerung implizit aussprechen“. Da der menschliche Körper größtenteils aus Wasser besteht, dienen die Materialien in seinen Werken wörtlich und metaphorisch: als Träger von Eigenschaften, die von Mutter zu Kind über Generationen weitergegeben werden, und als imaginärer Kanal, in dem Erinnerung und Trauma fortbestehen.

“Elles” (2024) là một loạt tác phẩm khai thác ký ức cá nhân và tổn thương thế hệ di truyền. Trong một video sắp đặt, chính nghệ sĩ nằm bất động, trong khi những giọt nước rơi đều lên đầu anh, cho đến khi sức nặng tăng dần theo thời gian và trở nên không thể chịu đựng nổi. Hình ảnh này gợi nhớ đến mẹ anh đang chợp mắt. Áp lực và cơn đau đầu tăng dần tượng trưng cho nỗi đau thể xác lẫn tinh thần mà một người phụ nữ phải chịu đựng qua nhiều năm. Nghệ sĩ nói: “Tia nước là tác động bạo lực của người đàn ông trong gia đình.” Bằng cách đặt chính mình vào vị trí đó, anh muốn “nói lên ký ức một cách ngầm ẩn”. Vì cơ thể con người phần lớn là nước, các chất liệu trong tác phẩm của anh vừa mang nghĩa đen vừa mang nghĩa bóng: như vật mang những đặc điểm được truyền từ mẹ sang con qua nhiều thế hệ, và như một con kênh tưởng tượng nơi ký ức và tổn thương vẫn tồn tại.

Ein weiterer Höhepunkt von Quếs Kunst sind seine Animationsfilme. Er forscht über vietnamesische Animation und Propagandaplakate. Statt Menschen als Hauptfiguren zu zeigen, wählt er einen nicht-menschlichen Ansatz: Er zeigt die Perspektive von Mücken und Ameisen. Bei der Erforschung der Geschichte des Hauses in der Châu Long Straße Nr. 23 (Hanoi), das die Indochina-Kriege überlebte, versuchte Quế, Anwohner in der Nachbarschaft zu interviewen.

Một điểm nhấn khác trong nghệ thuật của Quế là các bộ phim hoạt hình. Anh nghiên cứu về hoạt hình Việt Nam và áp phích tuyên truyền. Thay vì lấy con người làm nhân vật chính, anh chọn cách tiếp cận phi nhân loại: anh thể hiện góc nhìn của muỗi và kiến. Khi tìm hiểu lịch sử của ngôi nhà số 23 phố Châu Long (Hà Nội), nơi từng tồn tại qua các cuộc chiến tranh Đông Dương, Quế đã cố gắng phỏng vấn người dân trong khu phố.

Wasser als Metapher für Trauma und Erinnerung in Quếs Kunst

Reading check

Read next

Isfahan: Die Stadt "Halbe Welt"

Melodie und Harmonie

Der McNamara-Fehlschluss

KI braucht öffentliches Feedback, bevor es zu spät ist